De verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn op 29 oktober 2025. De VVD heeft als eerste haar plannen voor de toekomst kenbaar gemaakt. Het VVD-verkiezingsprogramma streeft naar ruimte voor de ondernemer, maar niet voor de zorgverlener. Vooral op het onderwerp zorg maakt de VVD een flinke draai ten opzichte van de verkiezingen in 2023.
Het verkiezingsprogramma VVD 2025 heet ‘Sterker uit de storm’.
VVD kiest voor meer markt en minder verzorgingsstaat
Met het programma Sterker uit de storm kiest de VVD voor een liberale koers. Economische groei, veiligheid, defensie en een kleinere overheid staan centraal. Het ondernemersklimaat moet verbeterd worden door belastingverlaging, afscheid nemen van regels en het terugdringen van bureaucratie. Sociale voorzieningen worden afgebouwd. De verzorgingsstaat wordt kleiner gemaakt, uitkeringen lopen niet meer mee met het minimumloon en het eigen risico in de zorg kan… omhoog. Klimaatbeleid wordt ondergeschikt aan de economische belangen. Het moet allemaal vooral haalbaar en betaalbaar blijven. De VVD positioneert zich hiermee nadrukkelijk als voorstander van marktwerking en legt de focus op economie en veiligheid. Thema’s als migratie of natuur zijn veel minder belangrijk, zo wordt duidelijk.
Ruimte voor de ondernemer
De afgelopen maanden viel de VVD op met haar initiatiefwet Zelfstandigenwet. Het positief ontvangen voorstel zou ruimte gaan maken voor echte zelfstandig ondernemers. Ook in dit VVD-verkiezingsprogramma valt – net zoals bij de vorige verkiezingen op – dat het dienstverband volgens de VVD niet de norm hoeft te zijn. De VVD streeft naar een herziening van de arbeidsmarkt, via een “totale deregulering van de arbeidsmarkt en sociale zekerheid”. Cao’s, transitievergoedingen en ontslagrecht moeten kritisch worden bekeken, omdat ze werkgevers zouden belemmeren om mensen in dienst te nemen. De zzp’er wordt niet langer gezien als uitzondering, maar als volwaardige werkvorm binnen een diverse arbeidsmarkt. Hiermee suggereert de VVD afscheid te nemen van de verkokerde polder visie ‘dienstverband = de norm‘ en daarmee de koers van het ministerie van Sociale Zaken. In het huidige demissionaire kabinet werkt de VVD juist mee aan het centraal stellen van het vaste dienstverband.
Zelfstandigenwet voor de zorg geen gelopen race
Alhoewel de intenties en uitwerking van de Zelfstandigenwet heel behoorlijk zijn, ligt het voor de zorgsector niet zo eenvoudig. De Zelfstandigenwet heeft namelijk de mogelijkheid ingebouwd om complete sectoren uit te sluiten van duidelijkheid vooraf. Alhoewel ‘zorg’, ‘onderwijs’ en ‘kinderopvang’ niet concreet worden benoemd, lezen we dezelfde woorden die we vaker zien. De memorie van toelichting van de Zelfstandigenwet spreekt over over het uitsluiten van “publieke sectoren waar continuïteit en afhankelijkheid van gezag en hiërarchie” zwaar kunnen wegen. Dat is taal die eerder werd gebruikt om zzp-inzet in de zorg te beperken. Niet heel verstandig om zzp te belemmeren in sectoren waar het vaste dienstverband geen goed alternatief vormt. We hebben dit alles verwoord in onze reactie op de Zelfstandigenwet.
Minder ruimte voor de zorgverlener
Terug naar het verkiezingsprogramma. We zijn nog maar twee jaar verder sinds het vorige verkiezingsprogramma van de VVD, maar toch is de toon over de gezondheidszorg inmiddels heel anders. Was de belofte in 2023 nog technologie, menselijke maat en samenleven; inmiddels moet de zorg kleiner, efficiënter en vooral betaalbaar worden. De visie op zorg is verdwenen en de personele tekorten worden niet aangepakt. Als onderwerp komt de zorgsector pas aan bod als het gaat over een ‘kleinere overheid’. Termen als samenwerking, verpleegkundigen of arbeidsmarktaanpak lezen we nagenoeg niet terug. Daarmee is de toon fundamenteel veranderd. Waar in 2023 nog een poging werd gedaan om zorg inhoudelijk te hervormen, lijkt de focus in 2025 verschoven naar de zorg als kostenpost. De partij wil de halvering van het eigen risico terugdraaien en eventueel verhogen. Het basispakket wordt uitgekleed. Alleen de ‘meest effectieve’ behandelingen en medicijnen blijven vergoed, maar wat dat is staat niet vast. Investeringen in personeel, behoud van zorgverleners of verlichting van werkdruk blijven volledig uit beeld. De VVD kiest hiermee voor een sobere koers op de zorg.
Sluit het VVD-verkiezingsprogramma aan bij de samenleving?
De vraag is of de uitgangspunten van het VVD-verkiezingsprogramma 2025 aansluiten bij de behoeften van de burger. De partij kiest voor radicale economische groei, minder overheid en een uitgeklede verzorgingsstaat. Wat vraagt de samenleving zelf? Het SCP-rapport Sociale en Culturele Ontwikkelingen 2025 schetst een beeld.
Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau maken burgers zich juist zorgen over bestaanszekerheid, publieke voorzieningen en sociale ongelijkheid. “Burgers voelen zich vervreemd als beleid vooral het economische belang dient en niet de maatschappelijke realiteit van ongelijkheid, zorgtekorten en onzekerheid erkent.” Tegenover deze waarschuwing plaatst de VVD in haar verkiezingsprogramma de uitspraak: “Radicale economische groei moet het uitgangspunt zijn.”
Ook op het gebied van publieke dienstverlening komt het VVD-programma niet overeen met de analyse van het SCP. Waar het rapport stelt “Veel mensen maken zich zorgen over de toegankelijkheid en kwaliteit van publieke voorzieningen, zoals zorg, onderwijs en sociale zekerheid. Er is behoefte aan meer nabijheid van de overheid, niet minder.” zet het VVD-programma daar tegenover dat “We gaan schrappen, schrappen, schrappen. In regels, in procedures en in bureaucratie… De overheid moet kleiner worden.”
De zorgsector valt daarbij op. Het SCP stelt dat investeringen en structurele versterking nodig is: “De ervaren werkdruk en personeelstekorten in de zorg vragen om investeringen en versterking van arbeidsvoorwaarden en ondersteuning.” De VVD spreekt in haar programma met geen woord over werkdruk of personeelstekorten in de zorg. In plaats daarvan wordt voorgesteld het eigen risico te verhogen en het basispakket te versoberen.
De VVD kiest voor meer markt, minder solidariteit en een kleinere overheid. Of die koers op voldoende steun van de kiezer kan rekenen, zal de verkiezingsuitslag op 29 oktober moeten uitwijzen. Wij blijven de ontwikkelingen voor je volgen.
