Nu duidelijk wordt dat zorgorganisaties het zonder flexibele zorgprofessionals moet doen als je de inzet van de groep zzp’ers belemmert, komen er nieuwe vragen omhoog. Waar zijn al die zzp’ers in de zorg naar toe dan? In dit artikel onze tussenstand van dit moment.
Structurele tekorten zonder zzp inzet
Zorgmedewerkers met een vast contract die dubbele diensten moeten draaien, terwijl de bezetting veel lager is dan normaal. De gevolgen van minder zzp inzet haalden de afgelopen weken de media. De NOS redactie deed onderzoek onder vaste zorgmedewerkers en bevroeg team managers. Van ‘de ergste zomer die ik ooit heb meegemaakt‘ tot aan bewoners die niet langer de basiszorg krijgen die zij nodig hebben. Planners zien dat de handhaving op schijnzelfstandigheid de bestaande roosterproblematiek sterk heeft verergerd. Managers erkennen dat het salaris voor vaste medewerkers tekort schiet en dat zzp’ers niet zomaar terugkeren in loondienst. Hieronder een NPO Radio1 artikel, naast het NOS Journaal van 20.00 deze week.
Waar zijn al die zzp’ers in de zorg naar toe dan?
Als tienduizenden zzp’ers normaal gesproken actief zijn in de zorg – maar nu niet langer op die afdelingen werken – waar zijn ze naar toe dan? Reacties op social media laten zien dat men zich afvraagt hoe het mogelijk is dat zzp’ers niet in gaan op openstaande vacatures, terwijl zzp opdrachten lastiger vindbaar zijn.
En waar blijven al die zzp-ers? Toch niet thuis duimen zitten draaien? Er zijn 60.000 vacatures in de zorg. Dus iets klopt hier niet.
— Monique François (@monique72.bsky.social) September 8, 2025 at 9:59 PM
Het is inmiddels duidelijk dat zzp’ers in de zorg niet massaal kiezen voor een vast dienstverband, maar ook uitzendwerk grotendeels laten voor wat het is. Hieronder ons beeld van de houding van de zzp’er op dit moment. Dit op basis van gesprekken, signalen, binnenkomende berichten en cijfers.
Het vaste dienstverband is écht geen optie
Zou jij kiezen voor een vast dienstverband als je daar de rekeningen niet mee kunt betalen? Je kind niet naar de opvang kunt brengen? Afgesnauwd wordt door je leidinggevende? Het vaste dienstverband in de zorg wordt sinds 1999 onderbetaald, werk / privé is niet te combineren en inspraak en zeggenschap over het eigen werk zijn ver te zoeken. Onderzoek door TNO en het CBS bevestigde laatst weer dat het vaste dienstverband onder forse druk staat. Verzuim veroorzaakt. Uitstroom veroorzaakt. Verlies van bevlogenheid teweeg brengt. De CAO voldoet niet en vakbonden, beroepsorganisaties en werkgevers weten het niet af te dwingen bij de politiek. De loonkloof blijft en zoals je in de laatste zin van het NOS Journaal artikel hoort: ‘het ministerie van VWS wijst op werkgevers om het dienstverband op orde te brengen’. Round and round we go.
Gevolg: van de 100 professionals hebben er nog maar 64 een vast contract. Dat aantal daalt.
De zzp’er in de zorg geeft niet zomaar op
Als het dan geen dienstverband wordt, wat dan wel? Vooral ervaren zzp’ers houden het tot op heden vol. Zij hebben vaak een buffer om minder opdrachten op te vangen, meestal opgebouwd na jaren van voldoende werk. Zelfstandig zorgprofessionals ervaren juist veel regie en zeggenschap over hun werkende bestaan via het zzp-schap en staan voor die keuze. Als polder hoogleraren aangeven dat zzp’ers in de zorg moeten “buigen of barsten”, dan groeit de weerstand tegen het gedwongen harnas van het dienstverband alleen maar verder.
“De bestuurders en de regering mogen wat mij betreft buigen en of barsten.” – zzp verpleegkundige
“Buigen of barsten? Nooit.” – zzp’er in de kinderopvang
We zien in de praktijk dus juist dat zzp’ers in de zorg door gaan, maar andere routes kiezen. We hebben dit eerder uiteengezet in het artikel mijn bemiddelaar heeft weinig opdrachten voor mij. Wat nu?. We zien zzp’ers vooral in de lijn van dit artikel alternatieve opdrachten vinden.
Waar zijn al die zzp’ers in de zorg naar toe dan?
De zzp’er in de zorg is overtuigd van de eigen keuze voor het ondernemerschap en wil graag vanuit passie voor cliënten en patiënten blijven werken in de zorg. Welke bewegingen laten zzp’ers zien tot nu toe? Ons beeld.
- Regionale verschuivingen. We zien zzp’ers (veel) meer reistijd accepteren en voor opdrachten op andere plekken in het land kiezen. Diverse regio’s sluiten zzp’ers collectief uit, ook al is dit niet toegestaan. Zorgorganisaties werken samen in de hoop zelfstandigen te dwingen richting een flexpool of vast contract. Dit werkt niet voor zorgprofessionals, maar zorgbestuurders weten het beter. Dus die houden nog even vol, tegen beter weten in;
- Zorgorganisaties zeggen nee, maar hun locaties ja. We zien diverse voorbeelden waarbij zorgbestuurders aangeven geen zzp’ers meer in te zetten binnen hun organisatie, terwijl individuele locaties van diezelfde organisatie wel degelijk inhuren. Als je de zorgmedia volgt, dan lijkt het soms net alsof zorgbestuurders massaal af willen van zzp’ers, maar de praktijk van hun eigen organisatie blijkt weerbarstiger. Daarnaast blijken enkele zorgbestuurders in de media niet representatief voor de tienduizenden zorgorganisaties die ons land rijk is;
- Kleinere zorgorganisaties gaan nog steeds uit van de client. Een kenmerk van zorgbestuurders in de media is dat zij vaak grote zorgorganisaties besturen en vanuit macht en kracht kijken naar de wereld om zich heen. De zorgsector is volgens hen een machtspel met winnaars en verliezers. De client is hier al langer niet meer het uitgangspunt, waardoor juist zij duizenden openstaande vacatures niet weten te vervullen. Want hun medewerkers pikken deze mentaliteit gaandeweg op en vertrekken. Het zijn juist deze grote zorgorganisaties die massaal een beroep deden op zzp’ers. Bij dit soort organisaties zijn relatief veel diensten weggevallen, maar bij de tienduizenden kleinere zorgorganisaties is er nog steeds veel te doen. Zij bieden veelal zorg op maat vanuit een intrinsieke visie en kiezen voor continuïteit van zorg in plaats van angst voor de fiscus;
- De stap naar eigen cliënten. De vergrijzing is op stoom aan het komen en ouderen moeten zoveel mogelijk thuis blijven wonen, aldus de overheid. De kansen naar een succesvolle eigen praktijk met eigen cliënten nemen dus alleen maar toe. Aan deze stap zitten wel wat aanvullende voorwaarden in vergelijking met het onderaannemerschap. Toch zien we veel zzp’ers in de zorg zich oriënteren op het wegbewegen van onderaannemerschap en het zich richten op eigen cliënten, bijvoorbeeld particulier of via het PGB.
Samengevat ligt er minder werk dan voorheen, maar voor veel zzp’ers in de zorg voldoende om door te kunnen.
Webinar over het hebben van eigen cliënten
Om in te spelen op de ontwikkelingen van dit moment organiseren we volgende week een webinar over ondernemen in de zorg. We gaan daar specifiek in op het hebben van eigen cliënten en de verplichtingen die daarmee samenhangen. Samen met Jelle Mostert en Danielle Bakboord ga ik in op de ontwikkelingen en toch ook kansen van dit moment.
Wel zzp opgeven is meestal de zorg verlaten
Tenslotte zijn er zeker zzp’ers in de zorg die de handdoek in de ring gooien. We zien een beeld waarbij zij al eerder gedesillusioneerd het vaste dienstverband verlieten en nu ook de route naar zzp belemmerd zien worden. De verbijstering dat het mooie werk met cliënten en patiënten eerst onmogelijk werd gemaakt in loondienst en nu opnieuw als zzp’er, doet professionals logischerwijs besluiten de sector te verlaten. Met de stille trom, want uiteraard onderzoeken het minsterie van VWS en vakbonden de gevolgen van hun eigen anti-zzp beleid niet. Dat zelfstandigen de zorg verlaten is geen verrassing. Onderzoek op onderzoek liet de afgelopen jaren zien dat zzp-schap de laatste strohalm was voor professionals. Ze kondigden uitvoerig aan de zorgsector te gaan verlaten bij het belemmeren van zzp. Inmiddels is dat de praktijk. Het verlies wordt naar onze inschatting een stuk meer dan de voorspelde 10.000 zzp’ers als de huidige handhaving op schijnzelfstandigheid zo doorgaat.
