In de aanloop naar de verkiezingen was D66 positiever gestemd over zzp’ers in de zorg, dan de periode daarvoor. Nu de politieke partij als grootste uit de bus gekomen is, tellen we wat beelden op. Wat is het standpunt van D66 over zzp’ers in de zorg?
Verkiezingstijd: ‘zzp zorgprofessionals zorgen voor extra capaciteit’
“Van ICT-specialisten en creatieve makers, tot zorgprofessionals en bouwvakmensen: zzp’ers zorgen voor flexibiliteit, innovatie en extra capaciteit waar dat hard nodig is”, zo valt te lezen op de site van D66. De pagina staat sinds augustus dit jaar online en biedt een optimistische boodschap aan zzp’ers. De politieke partij prijst zelfstandigen als onmisbare krachten in de economie. De partij belooft te willen breken met jaren van onduidelijke regels en is op zoek naar “duidelijkheid, ruimte en zekerheid voor zzp’ers”. Werken moet meer lonen, de zelfstandige krijgt erkenning als volwaardige speler op de arbeidsmarkt en de nieuwe Zelfstandigenwet moet eindelijk rust en voorspelbaarheid brengen.
Zelfstandigenwet: ‘risicovolle sectoren’ niet dezelfde rechten
De vraag is of D66 de positieve lijn richting onder meer zzp’ers in de zorg volhoudt tijdens de formatie. De precieze tekst van de Zelfstandigenwet laat namelijk onzekerheid in stand voor zzp’ers in de zorg. Of beter gezegd; zzp’ers in de publieke sector van onderwijs, kinderopvang en zorg. In de Zelfstandigenwet staat namelijk een optie om sectoren waar ‘veel risico op schijnzelfstandigheid bestaat’, via aanvullende wetgeving als een ‘risicovolle sector’ te verklaren en uit te zonderen van zekerheid. De zzp’er en opdrachtgever krijgt in zo’n geval geen rechtszekerheid vooraf, maar blijven gevangen in onduidelijkheid. Alhoewel schijnzelfstandigheid in de publieke sector een frame is zonder feiten, heeft dit idee zich wel in de Zelfstandigenwet genesteld.
Moties en stemgedrag van D66
Hoe sprak D66 zich uit rondom zzp’ers in de zorg? In oktober 2023 stemde D66 tegen een motie van Jimmy Dijk (SP) die wilde vastleggen dat maximaal 10% van het personeel in zorginstellingen externe krachten mag zijn. Mei dit jaar steunde D66 een motie om ‘zzp kan wel’ beter te communiceren vanuit de overheid. Ook steunde D66 in oktober dit jaar een motie die vroeg om de handhaving door de Belastingdienst in te richten “zodat deze zich uitsluitend richt op structureel misbruik en schijnzelfstandigheid … en dat geen wordt jacht gemaakt wordt op bonafide ondernemers”.
In een opinieartikel zei D66 Kamerlid Hans Vijlbrief “Als ik naar de arbeidsmarkt kijk met meer dan 1 miljoen zelfstandigen zonder personeel, dan denk ik: ja, wees nou verstandig. Accepteer dat ze er zijn. Probeer daarvan te genieten en probeer er gebruik van te maken.” Het lijkt er daarmee op dat D66 niet tegen alle vormen van zzp inzet is, maar wel voor het tegengaan van schijnzelfstandigheid.
Wat is het standpunt van D66 over zzp’ers in de zorg?
De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) vatte treffend samen dat D66 ‘ondernemerschap uit overtuiging toejuicht. Als zelfstandigen of opdrachtgevers eigenlijk geen keuze hebben, is er geen sprake van een eerlijke arbeidsmarkt. D66 wil daarom de verschillen tussen groepen werkenden verkleinen en oneerlijke concurrentie voorkomen.’ De zorgsector zit precies op de kruising van die twee perspectieven. Zelfstandigen zijn vanuit overtuiging actief als zzp’er en voldoen aan de eisen, maar het zzp-schap is als werkvorm een stevige concurrent van het vaste dienstverband.
Daarmee valt er op dit moment weinig definitiefs te zeggen over wat D66 nu precies met zzp’ers in het publieke domein wil. Enerzijds worden zzp’ers geprezen, maar anderzijds zit in het wetsvoorstel Zelfstandigenwet een bijzondere passage over ‘risicovolle sectoren’, zonder dat bewezen hoeft te worden wat een risicovolle sector is. Het spanningsveld in het dossier zzp en zorg binnen 1 partij. Dat de grootste werd deze verkiezingen. Wordt vervolgd.
