Uit een webinar voor de zorg van het ministerie van SZW en de Belastingdienst, komt goed naar voren hoe eenzijdig zorgorganisaties op dit moment worden voorgelicht. De informatie die aangeboden wordt moet vooral laten zien hoe onmogelijk het is om zzp’ers in te huren.
RegioPlus organiseert een webinar met SZW en Belastingdienst..?
Het lijkt in eerste instantie wat onwaarschijnlijk: een webinar van het ministerie van SZW en de Belastingdienst, georganiseerd door RegioPlus. RegioPlus is de landelijke koepel van zorgorganisaties in de regio. Waarom deze koepel van zorgorganisaties een ministerie en Belastingdienst aan het woord laten die in de ‘niet’ stand staan als het op zzp inhuur aankomt is een raadsel. De keuze voor een webinar (terugkijken) staat loodrecht tegenover het standpunt bij die andere koepel: de landelijke brancheorganisaties voor de zorg (BoZ). Zij hebben de gesprekken met de Belastingdienst juist opgeschort. Reden daarvoor was dat de Belastingdienst het overleg over het Fiscaal Kader ZZP Zorg de avond voor publicatie definitief belemmerde. Door toedoen van de Belastingdienst kwamen breed gedragen sectorale afspraken voor de zorg niet tot stand. Sindsdien is het landelijk overleg met de fiscus ‘opgeschort’ en laat de Belastingdienst zien dat zij iedere vorm van zzp inhuur afkeurt. Dat RegioPlus een webinar organiseert valt dan ook niet te verklaren. Het resultaat laat zich raden als je SZW en de Belastingdienst aan het woord laat. Zeer eenzijdig belicht en onvolledig beargumenteerd moet het zorgorganisaties meer angst en onzekerheid aanjagen, zo lijkt het. Er werd geen enkel argument vóór zzp’ers in de zorg gecommuniceerd in het uur dat het webinar duurde.
Onmogelijkheden met zzp’ers
Het webinar werd één groot pleidooi voor het in dienst nemen van zzp’ers in de zorg. Daarmee wordt de handhaving op schijnzelfstandigheid in de zorg inmiddels één grote wervingscampagne voor meer vaste medewerkers. Geleid door het ministerie van SZW en de Belastingdienst. Alle informatie die (mogelijk) belemmerend is voor de inhuur van zzp’ers werd uitvoerig besproken tijdens het webinar. De ontwikkelingen die vóór het zzp-schap spreken werden genegeerd. Het werd daarmee een eenzijdig belicht webinar, dat uiteraard in ging op de vaste stokpaardjes. De ‘duidelijke’ uitspraak Deliveroo, onsolidaire schijnzelfstandigen, zzp’ers die negatieve gevolgen voor vaste medewerkers veroorzaken, zzp’ers die continuïteit van zorg belemmeren (!) en de webmodule als handige tool voor werkgevers. Het wordt extra bijzonder als er wordt aangegeven dat zelfstandige zorgprofessionals “aansturing en gezag voor vakinhoudelijke onderwerpen” nodig hebben. Anders gezegd; professionals hebben hun leidinggevende nodig om hun vak uit te kunnen oefenen. De afstand tussen de praktijk en de doelredenatie van SZW en de Belastingdienst is groot.
Waar heeft het webinar het niet over?
Het webinar vanuit de Belastingdienst en ministerie van SZW besprak meer niet, dan wel. De eenzijdige en gekleurde informatie over de onmogelijkheden met zzp’ers maken dat opdrachtgevers nog nerveuzer kunnen worden dan ze op dit moment zijn. Dit is een bewuste strategie. Door onduidelijkheid te zaaien en onvoorspelbaarheid te creëren, maken zzp’ers en zorgorganisaties zich zorgen. De Belastingdienst hoopt dat deze onzekerheid bijdraagt aan het idee dat je ‘gepakt’ zou kunnen worden. Dit wordt door de Belastingdienst de ‘gepercipieerde pakkans‘ genoemd. Hoe groter die is, hoe meer opdrachtgevers eieren voor hun geld kiezen en proberen werkgever te worden. Om te voorkomen dat jij je onnodig zorgen maakt over jouw ondernemerschap, schreven we eerder over 6 misvattingen rondom schijnzelfstandigheid.
Hieronder gaan we in op alle informatie die de Belastingdienst en SZW dit webinar niet gaven.
De eigen rol van de Belastingdienst bij het Fiscaal Kader ZZP Zorg
“We hebben gesprekken met kinderopvang en beveiliging”, zo geeft de Belastingdienst in het webinar aan als voorbeelden van “actieve samenwerking” met sectoren. Het in mei dit jaar stukgelopen overleg met de landelijke koepels in de zorg wordt echter al maanden doodgezwegen. Ook in dit webinar geen enkele opmerking over het eigen aandeel van de Belastingdienst bij het mislukte Fiscaal Kader ZZP Zorg. Sterker nog, de woorden ‘fiscaal kader’ vallen niet. Geen opmerking over de beloftes die haar ministerie van Financiën juli vorig jaar maakte over sectorale afspraken. De Belastingdienst doet net of de geschiedenis niet bestaat. Waarom? Alleen een streep door zzp in de zorg is voor de Belastingdienst en het ministerie van SZW voldoende. Dienstverband = de norm. Net als bij kinderopvang en beveiliging. Zo’n beweging accepteren de landelijke zorgkoepels (en zzp’ers) echter niet. Zij maakten zelf afspraken over hoe je wel zzp’ers in de zorg in kunt huren: het Fiscaal Kompas ZZP Zorg.
Het Fiscaal Kompas ZZP Zorg
Ook het Fiscaal Kompas ZZP Zorg werd doodgezwegen. Dat de zorgsector met 1,2 miljoen werkenden – waarvan 200.000 zzp’ers – zelf haar verantwoordelijkheid nam met sectorale afspraken, mag geen naam hebben. Het Fiscaal Kompas ZZP Zorg is een document van een kleine 100 pagina’s groot, met daarin alle informatie die nodig is voor een zo veilig mogelijke inhuur van zzp’ers in de zorg. Met behulp van dit document kan de samenwerking tussen zzp’ers en zorgorganisaties professionaliseren. Het Fiscaal Kompas heeft tot doel om zorgorganisaties te ondersteunen en biedt een handvat bij het beoordelen van de arbeidsrelatie met een zorgprofessional. Een goedgekeurde modelovereenkomst maakt onderdeel uit van het Fiscaal Kompas. Dit alles maakt zzp inhuur onder voorwaarden mogelijk en daarmee is het niet wenselijk om dit te bespreken tijdens het webinar.
Beloftes vanuit de ministeries
Het Fiscaal Kompas ZZP Zorg komt niet uit de lucht vallen. In 2015 hebben de drie ministeries van VWS, SZW en Financiën beloofd dat de Wkkgz zzp’ers ruimte biedt voor onderaannemerschap + fiscaal ondernemerschap. Ja, je kunt dus als zzp’er in de zorg aan de slag voor zorgorganisaties. De ministeries: “De Wkkgz introduceert een eigenstandige wettelijke basis, op basis waarvan de zzp’er verantwoordelijk is voor zijn of haar zorgverlening. Volgens de wet zijn de solistisch werkende zorgverleners zelf ook verantwoordelijk voor de kwaliteit van de verleende zorg. Dat blijft ook gelden als de solistische werkende zorgverlener in opdracht van een zorginstelling zorg verleent. De Wkkgz is in ieder geval geen belemmering om als zzp’ers in opdracht van een zorginstelling werkzaam te zijn.” Ook hierover geen woord in dit webinar. De geschiedenis bestaat niet.
Het spanningsveld tussen zzp inhuur en continuïteit van zorg
Zorgorganisaties hebben te voldoen aan hun zorgplicht en voor die continuïteit van zorg zijn zorgverleners nodig. De afgelopen jaren zijn veel zorgmedewerkers overtuigd zzp’er geworden, onder druk van de omstandigheden in een dienstverband. Het weer terugwijzen naar het dienstverband waar zij eerder vanuit ontevredenheid uit stroomden, is voor een groot deel van de zelfstandigen geen optie. Voor veel professionals is zzp de laatste strohalm. Het webinar maakt geen enkele melding over de ontstaansgeschiedenis van zzp’ers in de zorg en het belang van goed werkgeverschap. Zij communiceert alleen vanuit één werkelijkheid: de arbeidswet zoals SZW en de Belastingdienst deze zien.
Landelijke protocollen tellen niet mee bij beoordeling gezag
Tijdens het webinar wordt gesteld dat “als er een protocol aanwezig is voor werkzaamheden”, dit duidt op gezag en dus dienstverband. Daarmee negeren SZW en de Belastingdienst hun eigen richtlijn in het Handboek Loonheffingen. In dat handboek staat dat “een gezagsverhouding voor de hand ligt als de opdrachtgever bij de werkzaamheden opdrachten en aanwijzingen kan geven die de werkende moet opvolgen…”, behalve (!) als er wordt gehandeld vanuit landelijke richtlijnen. De Belastingdienst geeft in het Handboek een voorbeeld. “Als er sprake is van (bijvoorbeeld wettelijke) voorschriften die voor iedereen gelden, telt het hieraan moeten voldoen niet mee bij de beoordeling of er sprake is van een gezagsverhouding. Denk bijvoorbeeld aan hygiënevoorschriften in de zorg…” – Handboek Loonheffingen 2024, pag 513. Dat de zorg werkt met landelijke richtlijnen en protocollen wordt gemakshalve genegeerd.
Jouw ondernemerschap telt mee in jouw beoordeling
In het webinar wordt gesteld dat “jouw presentatie als ondernemer wel meeweegt, maar niet overwegend” meetelt. Ook hierin wordt de waarheid zeer eenzijdig belicht en er alvast een voorschot wordt genomen op de wet VBAR. Neem bijvoorbeeld fiscaal jurist Hans Baaij, die de Zelfstandigentoets ontwikkelt. “De Zelfstandigentoets biedt een definitief antwoord op de vraag of iemand voldoet aan de criteria van IB-ondernemerschap. Is dat het geval, dan is er dus geen sprake van schijnzelfstandigheid en vrijwel nooit sprake van een dienstverband.” Jouw ondernemerschap weegt dus zeker mee in de beoordeling van jouw ondernemerschap. Investeer dus in volwaardig zelfstandig ondernemerschap in de zorg.
Webinar roept meer vragen op dan het beantwoordt
Het webinar van SZW en de Belastingdienst, georganiseerd door RegioPlus, roept meer vragen op dan het beantwoordt. De eenzijdige belichting van schijnzelfstandigheid en het negeren van belangrijke ontwikkelingen in de zorgsector zorgt vooral voor extra onzekerheid bij zorgorganisaties en zelfstandigen. Misschien is dat wel precies de bedoeling. Belangrijk is om als zelfstandige professional goed geïnformeerd te blijven en niet alleen op deze webinars af te gaan. Schrijf je in op onze nieuwsbrief voor de andere kant van het verhaal. Het Fiscaal Kompas ZZP Zorg is een belangrijk hulpmiddel om met kennis van zaken te handelen en de regie over jouw eigen ondernemerschap te houden. Breng het onder de aandacht bij jouw opdrachtgevers. Zolang landelijk overleg tussen de zorgkoepels en de fiscus opgeschort blijft, ligt de verantwoordelijkheid om een evenwichtig beeld te vormen bij de zorgsector zelf – en bij de zelfstandigen die zich daarin staande houden.
