De goedgekeurde intramurale modelovereenkomst van 8 maart 2023 was een belangrijk fundament voor veilige inhuur van zzp’ers in de zorg. Maar de Belastingdienst bedacht zich. In 2024 trok zij de goedkeuring van de modelovereenkomst stilzwijgend terug. Uit Woo-stukken blijkt dat er intern wel over transparantie is gesproken, maar uiteindelijk gekozen is voor stilzwijgen.
Kort samengevat
- Binnen de muren van een zorginstelling werken als zzp’er, heet ‘intramurale zorg’;
- De enige goedgekeurde modelovereenkomst voor intramurale zorg ontstond op 8 maart 2023;
- De looptijd van een modelovereenkomst is altijd vijf jaar: dus maart 2023 – maart 2028;
- In de loop van 2024 bedacht de Belastingdienst zich en trok zij haar goedkeuring in;
- Met terugwerkende kracht werd de looptijd van de overeenkomst aangepast naar 2019 – 2024;
- Daarmee verviel de goedkeuring direct, terwijl de zorgsector er volop mee werkte;
- De Belastingdienst communiceerde hier verder niet over en koos daar bewust voor;
- Nieuwe Woo stukken laten zien hoe het proces intern bij de Belastingdienst verlopen is.
De enige intramurale modelovereenkomst ooit goedgekeurd
De afgelopen maanden schreven wij vaker over de mysterieuze aanpassing van de intramurale modelovereenkomst in het DBA-register. Pas na een Woo-verzoek is duidelijk geworden wat er werkelijk speelde. In de loop van 2024 heeft de Belastingdienst zich wel degelijk bedacht en besloot haar goedkeuring van de goedgekeurde intramurale modelovereenkomst in te trekken.
Woo stukken Belastingdienst – “De goedkeuring van de genoemde overeenkomst is … ingetrokken … omdat die eerder ten onrechte is afgegeven”.
Intern discussieerde de Belastingdienst uitgebreid over de vraag of er meer transparantie moest komen. Het had de ingetrokken modelovereenkomst in het register kunnen laten staan met de juiste data, of een disclaimer kunnen communiceren. Toch koos de Belastingdienst uiteindelijk voor het tegenovergestelde. De zorgsector mocht gaandeweg zelf ontdekken dat deze zeer belangrijke modelovereenkomst geen steun van de Belastingdienst meer kende.
Voor goedkeuring modelovereenkomst moet een proces doorlopen worden
Het ligt niet voor de hand dat de Belastingdienst ‘per ongeluk’ een modelovereenkomst goedkeurt. Na een intake en dossiervorming wordt een modelovereenkomst toegewezen aan de Corporate Dienst Vaktechniek en – in dit geval – directie MKB. Na onderzoek binnen eigen archieven, volgt de inhoudelijke toets op de criteria dienstbetrekking. Overleg met Uitvoerings- en Handhavingsbeleid en Fiscale Zaken is niet ongebruikelijk. Nadat er een besluit genomen is, wordt dit inhoudelijk gemotiveerd. Dat was ook bij de intramurale modelovereenkomst voor de zorg het geval. Er wordt een begindatum en einddatum toegevoegd en de modelovereenkomst wordt geregistreerd in het systeem van de Belastingdienst en gepubliceerd in het openbare register. Het hele traject wordt gelogd en is Woo-plichtig. Het Woo-verzoek voor de intramurale modelovereenkomst vind je hier.
Voor intrekken modelovereenkomst moet ook een proces doorlopen worden
Het ligt evenmin voor de hand dat de Belastingdienst ‘zomaar’ een modelovereenkomst intrekt. Ook hier hoort een formele procedure bij. Een interne herbeoordeling en toets zou logisch zijn. Als er besloten wordt tot intrekking, moet dit besluit gemotiveerd worden en voorzien van een formele datum. Zo’n besluit hoort gepubliceerd te worden in het openbare DBA-register en de betrokken partijen behoren geïnformeerd te worden. In het geval van de zorgsector was deze modelovereenkomst al fors op stoom en dus wijd verspreid. Ook dit intrekkingsproces is Woo-plichtig en moet dus volledig traceerbaar zijn.
Stille intrekking in 2024
De modelovereenkomst kreeg op 8 maart 2023 een formele goedkeuring tot 8 maart 2028, maar die goedkeuring werd later door de Belastingdienst ingetrokken. Het besluit om die goedkeuring in te trekken viel in de loop van 2024. Dat was rondom de periode dat de Belastingdienst zich ook teruggetrokken had uit het Fiscaal Kader ZZP Zorg.
Toen de Belastingdienst besloot om de modelovereenkomst met terugwerkende kracht op 1 januari 2024 te laten verlopen, zou deze dus met een periode van vijf jaar ‘goedgekeurd’ moeten zijn per.. 1 januari 2019. In het openbare register ontstond vervolgens een heel vreemde situatie. De modelovereenkomst bleek opeens verlopen per 1 januari 2024, zonder dat de Belastingdienst hier iets over had gepubliceerd. Omdat het LOA systeem van de Belastingdienst alleen periodes van vijf jaar kan registreren, werd de goedkeuring op 1 januari 2019 gezet. Ook dit alles zonder communicatie, terwijl de zorgsector volop aan de slag was met deze modelovereenkomst.
Goedgekeurde modelovereenkomst ligt onder het Fiscaal Kompas
Samenwerkende zorgorganisaties zijn zelf verder gegaan met het Fiscaal Kader en hebben dat omgebouwd naar het Fiscaal Kompas ZZP Zorg. Dit is een handreiking voor veilige inhuur van zzp’ers in de zorg. De goedgekeurde intramurale modelovereenkomst maakt onderdeel uit van dat Kompas. Dat is logisch, omdat deze overeenkomst goedgekeurd was en zowel gezag ontweek, als ruimte bood voor vrije vervanging. Daar bovenop is er maandenlang overleg gevoerd tussen zorgorganisaties en de Belastingdienst over het Fiscaal Kader en was er juist voor een constructieve richting gekozen. Dat de Belastingdienst zich opeens bedacht, was voor de samenwerkende zorgorganisaties en hun juridische specialisten geen reden om de route los te laten.
Ook zonder goedkeuring blijft de overeenkomst bruikbaar
Een modelovereenkomst blijft ook zonder goedkeuring een geldige overeenkomst tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Die kun je juridisch niet intrekken. Een ‘goedgekeurde’ modelovereenkomst is een overeenkomst met een fiscale toezegging van de Belastingdienst, waarbij je juridische zekerheid vooraf hebt – mits de overeenkomst hetzelfde is als de praktijk. Wat de Belastingdienst intrekt, is dus alleen haar eigen goedkeuring op die overeenkomst. Dat zegt niets over de juridische kwaliteit van de overeenkomst zelf. De overeenkomst blijft rechtsgeldig als contract tussen partijen, alleen de voorafgaande zekerheid van de Belastingdienst vervalt. De overeenkomst kan daarmee dus gewoon door de praktijk gebruikt worden, maar dan zonder fiscale vrijwaring.
De radicale ommezwaai van de Belastingdienst in de zorgsector
Als de Belastingdienst een eerder verleende goedkeuring terugdraait, dan raakt dat de rechtszekerheid van opdrachtgevers en opdrachtnemers. Juridisch betekent dit dat er een zorgvuldige herbeoordeling moet plaatsvinden. Het besluit moet gemotiveerd worden en betrokken partijen daarover geïnformeerd. Dat mag verwacht worden vanuit de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Zorgvuldig zijn, motiveren, rechtszekerheid bieden. Maar juist in die kwetsbare zorgsector koos de Belastingdienst daar niet voor. Juist in de zorg leverde dat vervolgens angst en onzekerheid op onder opdrachtgevers. Er is geen toelichting gegeven. Daarmee koos de Belastingdienst bewust voor een strategie tegen de transparantie richtlijnen in.
Wat de Belastingdienst wel bewust deed, was zekerheden voor opdrachtgevers wegnemen. Want slechts enkele maanden later merkten de landelijke koepels van zorgorganisaties dat “de Belastingdienst in alle gevallen het standpunt gebruikt dat zzp-inzet zowel intra- als extramuraal niet of vrijwel niet mogelijk is en inzet van de meeste zzp’ers op korte termijn moet worden stopgezet.” Juridisch onjuist, maar dat doet er voor de Belastingdienst niet toe.
Het schrappen van de intramurale modelovereenkomst was geen losse correctie, maar onderdeel van een bredere koerswijziging. Vanaf 2024 hanteert de Belastingdienst het standpunt dat inzet van zzp’ers in extra- en intramurale zorg niet of nauwelijks mogelijk is. Dat is opvallend omdat dit standpunt pas na jaren van goedgekeurde modelovereenkomsten en constructief overleg met de sector werd ingenomen.
Bronnen
- Woo-besluit over aanpassing einddatum modelovereenkomst openbare DBA register;
- Document deel 1 bij Woo-besluit over aanpassing einddatum modelovereenkomst;
- Document deel 2 bij Woo-besluit over aanpassing einddatum modelovereenkomst;
- Document deel 3 bij Woo-besluit over aanpassing einddatum modelovereenkomst.
