Recent publiceerde Vernet nieuwe verzuimcijfers over 2025 in de zorgsector. Het verzuim is weer toegenomen. Een beweging die al jarenlang bezig is. Verzuim is geen incident, maar een structureel en langdurig probleem dat de continuïteit en werkdruk voortdurend onder druk blijft zetten. Duurzaam werken wordt in de zorg steeds moeilijker en dat terwijl andere rapporten vertellen dat de randvoorwaarden voor zorgprofessionals zijn verbeterd.
VWS-rapport: Vooruitgang op papier, weinig invloed in de praktijk
Onlangs verscheen het rapport ‘Landelijke monitor zeggenschap 2025’. Een onderzoek dat in opdracht van het ministerie van VWS is uitgevoerd. Zo lezen we dat het rapport in 2025 opnieuw een duidelijke en positieve ontwikkeling laat zien rondom zeggenschap in de zorg. Zorgprofessionals ervaren zeggenschap als een belangrijk thema waaruit zij werkplezier halen. De uitkomsten uit dit rapport lijken daarom positief. Overlegstructuren met zorgprofessionals zelf zijn bijvoorbeeld versterkt en formele procedures binnen organisaties rondom het betrekken van zorgprofessionals zijn beter ingericht. Maar even terug; wat betekent zeggenschap nu eigenlijk? Volgens het Landelijke Actieplan Zeggenschap (LAZ) betekent zeggenschap dat zorgprofessionals kunnen meebepalen over alles wat met het vak te maken heeft. Dat wil zeggen dat professionals een stem krijgen bij besluitvorming. Is dat ook het geval?
Zorgprofessionals mogen meedoen, maar niet beslissen
Tegelijkertijd met het rapport over verbeterde zeggenschap, kwam ook de nieuwe Skipr99-lijst 2026 uit. De jaarlijkse ranglijst van de 99 meest invloedrijkste personen in de Nederlandse gezondheidszorg. Waar in de vorige edities nog weleens een zorgprofessional een plaats kreeg, bestaat de lijst nu vrijwel volledig uit bestuurders van grote organisaties, CFO’s, voorzitters en directeuren van banken en verzekeraars. Zorgprofessionals ontbreken sinds deze editie. Zij mogen dus wel aanschuiven bij overleggen en input leveren, maar de echte invloed en beslissingen liggen bij anderen. Verantwoordelijkheid dragen, zonder invloed uit te kunnen oefenen. Zeggenschap voor zorgprofessionals is er niet voor inhoud, maar voor de vorm. In een post op LinkedIn laat longarts Sander de Hosson weten dat zorg verlenen niet gebeurt in vergaderingen, maar in directe menselijke relaties. Bij angst, ziekte en sterven. Juist dat punt lijkt onder druk te staan.
Langdurig verzuim als signaal van structurele overbelasting
Structurele onderbezetting, waardering die ontbreekt en de toenemende druk op vaste zorgprofessionals zijn gerelateerd aan uitstroom en uitval. Is er van echte inspraak en zeggenschap wel sprake? Het verzuimpercentage ligt inmiddels op 7,97 procent. De stijging wordt volgens Vernet volledig verklaard door het langdurige verzuim. De zorgprofessionals die uitgevallen zijn tussen de 92 en 365 dagen is nog nooit zo hoog geweest. Ook het verzuim vanaf 365+ blijft stijgen.
Langdurig verzuim vertelt een ander verhaal dan kort ziekteverzuim. Het komt niet door een paar dagen herstel bij bijvoorbeeld een griep. Langdurig verzuim wijst op dieper liggende problemen. Zorgprofessionals lopen vast, raken uitgeput en kunnen de constante druk van hun werk niet langer dragen. Juist deze langdurige uitval geeft een beeld van de werkvloer. Het is een signaal dat verbeteringen die alleen op papier bestaan onvoldoende landen in de praktijk.
“Het resultaat is duidelijk: professionals in zorg en sociaal domein ervaren in 2025 meer zeggenschap dan in eerdere jaren. … werktevredenheid en ervaren kwaliteit van zorg nemen toe … en de vertrekintentie is gedaald.” – Landelijke monitor zeggenschap 2025
Zeggenschap moet ook werken in de praktijk
Een rapport met een positief beeld over hoe zorgprofessionals zeggenschap ervaren in opdracht van het ministerie van VWS. Een lijst met namen zonder zorgprofessionals waar de echte invloed plaatsvindt. En zorgprofessionals die uitgeput raken waardoor het ziekteverzuim blijvend stijgt. Het zijn drie uitgangspunten die de huidige tegenstrijdigheid in de zorg goed laten zien. Als beleid en praktijk niet met elkaar samenkomen om de omstandigheden van zorgprofessionals te kunnen verbeteren, blijft de druk op zorgprofessionals en het ziekteverzuim groeien.
