We schreven een half jaar geleden dat drie aaneengesloten weken zomervakantie voor zorgprofessionals in loondienst dit jaar onder grote druk staat. Zorgmedewerkers moeten namelijk het afbouwen van zzp’ers door principiële zorgbestuurders opvangen. Nu een half jaar later met de zomerperiode voor de deur: hoe staat het ervoor? In de praktijk zien we de inzet van zzp’ers weer wat toenemen. De praktijk laat zich minder makkelijk sturen dan het beleid doet vermoeden.
De zomerproblematiek was al zichtbaar
Terwijl de drukte van de feestdagen nog moest beginnen, wisten sommige zorgprofessionals vorig jaar al dat zij deze zomer geen drie weken aaneengesloten op vakantie konden gaan. Ze kwamen bovendien net uit een zomerperiode waarbij tienduizenden diensten openstonden. Die roosterproblematiek werd niet opgelost met extra personeel, maar werd opgevangen door hetzelfde team meer te laten werken en door zorg af te schalen. In sommige zorgorganisaties hing dat samen met de keuze om minder of geen zzp’ers meer in te zetten. Vaak ingegeven door onzekerheid rondom regelgeving. Niet omdat het niet kan, maar omdat zorgorganisaties doen alsof het niet mogelijk is. Daarmee wordt het probleem niet opgelost, maar verplaatst naar de werkvloer.
Druk op het rooster dwingt tot bijsturen
Toch lijken de problemen in de roosters voor sommige zorgorganisaties te groot om vast te houden aan bestuurlijke principes. We ontvangen steeds meer signalen dat planners vanuit zorgorganisaties opnieuw een beroep doen op zzp’ers. Met name richting de zomer ontstaat er weer meer beweging, omdat de gaten in het rooster niet meer ingevuld kunnen worden of dat sommige locaties door een gebrek aan continuïteit dreigen te sluiten. De behoefte aan flexibiliteit is niet verdwenen, maar vooral uitgesteld, blijkt nu. Tot het moment dat het blijkbaar echt niet anders kan.
De behoefte aan flexibiliteit regelt zich niet weg
Roosterproblemen in de zomer zijn een piek in een langer lopend probleem. De behoefte aan flexibiliteit in de zorg is structureel. Ondanks dat, worden verschillende vormen van flexibiliteit in de zorg afgebouwd of ontmoedigd. Zorgprofessionals die nu nog op een flexibele manier werken en dat straks niet meer kunnen, kiezen er bewust voor om de zorg te verlaten. Zelfstandig ondernemers in de zorg zijn niet verdwenen, maar ze hebben ondertussen wel andere keuzes gemaakt waardoor hun beschikbaarheid ook is veranderd.
Ze hebben bijvoorbeeld gekozen voor andere constructies, kiezen bewust voor meer autonomie of werken niet meer samen met zorgorganisaties die geen ruimte meer bieden voor flexibel werken. Want loondienst is voor een groeiende groep zorgprofessionals gewoon niet aantrekkelijk genoeg meer om naar terug te keren. Omdat de onderliggende behoefte van zorgprofessionals niet wordt aangepakt. Je kunt de inzet van zzp’ers wel beperken, maar niet de noodzaak van flexibiliteit. En die spanning wordt zeker in piekperiodes zoals de zomer zichtbaar.
Wat betekent dit voor zzp’ers in de zorg?
Het werk verdwijnt niet en stapelt zich gaandeweg weer op. Zeker in piekperiodes zoals de zomer. Ondanks dat de vraag later op gang lijkt te komen dan voorgaande jaren, komt die vraag dus wel. Alleen hoe ver moet de werkdruk opgevoerd worden bij vaste zorgmedewerkers tot het op een bepaald moment niet meer houdbaar is?
De afgelopen maanden hebben bewezen dat zzp inzet binnen zorgorganisaties goed mogelijk is. De overheid lanceert een campagne met ZZP kan wél om dit te benadrukken. Een rechter liet zien dat de argumenten uit het Fiscaal Kompas ZZP Zorg niet uit de lucht gegrepen zijn. Zorgorganisaties kunnen dus verder met zzp’ers. Laat jouw opdrachtgever of intermediair niet verstellen dat het niet zo is.
Waar beleid probeert te sturen op het terugdringen van zzp-inzet, corrigeert de praktijk dat op momenten dat de druk oploopt en roosters niet meer rondkomen. De inzet van zzp’ers blijft daarmee geen principiële keuze, maar een praktische noodzaak. Niet omdat het beleid dat wil, maar omdat de zorg het nodig heeft.
