Met beleid dat niet aansluit bij de praktijk, bijten beleidsmakers en verschillende politici zich vast in het terugdringen van zzp-schap. ‘Loondienstverband is de norm en nodig voor continuïteit en kwaliteit van zorg’, zo klinkt het. Met grote gevolgen voor de praktijk. Want zorg zonder zzp’ers brengt ‘mensonterende’ situaties. De Mantelzorgraad neemt het op voor hun familieleden die wonen in zorglocatie De Leyhoeve en sloeg vorige week alarm.
Mantelzorgraad De Leyhoeve: ‘Het wordt alleen maar slechter’
Familieleden in de Mantelzorgraad van De Leyhoeve spreken verontrustend over de omstandigheden binnen de zorglocatie waar hun familie woont: ‘Dit is mensonterend. Als dochter ben ik ten einde raad’. De belangengroep voor mantelzorgers slaat alarm: ‘Toen ze al hun zzp’ers lieten gaan, stortte de boel in’. Dit is overigens niet de eerste keer dat een vorm van clientenvertegenwoordiging aangeeft dat het uitsluiten van zzp’ers een zorgorganisatie over de rand duwt. De aanleiding voor de structurele problemen lijkt uit dezelfde hoek te komen. In het jaarverslag over 2024 van De Leyhoeve lezen we bijvoorbeeld dat de organisatie een ziekteverzuimpercentage van 12.1% (!) kent. Dit is fors hoger dan het landelijk gemiddelde. De organisatie noemt in het jaarverslag het terugdringen van ziekteverzuim een ‘hardnekkige uitdaging’. Structurele tekorten aan vaste medewerkers blijkt al langer de uitdaging.
Geen zzp inzet = hogere werkdruk
Doordat de organisatie er actief voor kiest om minder of geen zzp’ers meer in te zetten, neemt de werkdruk op het vaste personeel toe. In een Inspectierapport dat eerder werd gepubliceerd, vertelde een zorgverlener dat zij de afgelopen maanden veel extra diensten heeft gewerkt om het rooster rond te krijgen. De zorgverleners vertellen ook dat zij behoefte hebben aan gediplomeerd zorgpersoneel om verantwoordelijkheden op de juiste wijze in te zetten. Er wordt een toenemende werkdruk ervaren door het wegvallen van zzp’ers en zij merken dat de rek er bij veel zorgverleners uit is. De pauzes schieten erbij in en de werk-privebalans is een aandachtspunt. ‘Dat er nog zorgpersoneel overeind blijft, verbaast ons’ zegt een familielid.
Bestuurder De Leyhoeve: ‘We zijn op de goede weg’
De bestuurder van De Leyhoeve kwam twee dagen na het door Omroep Brabant uitgebrachte artikel met een reactie: ‘We willen hierop reageren met feiten, want de berichtgeving die naar voren komt doet geen recht aan de werkelijkheid’. In plaats van de praktische feiten, komt de bestuurder met abstracte woorden die zorgverleners al jaren horen, maar niet tot verandering leiden: ‘We geven medewerkers meer ruimte om te luisteren naar bewoners’, ‘er is meer tijd gemaakt om aandacht aan hen te besteden’ en ‘medewerkers krijgen meer gelegenheid voor reflectie’. De bestuurder voelt zich gesteund door onder meer de Raad van Toezicht die zich niet in het geschetste beeld in de media zegt te herkennen. De bestuurder vervolgt: ‘En dat sterkt ons in de overtuiging dat we op de juiste weg zijn.’
Zorg vraagt om mensen, niet om werkvormen
Familieleden en zorgmedewerkers delen hun zorgen over de omstandigheden binnen de zorgorganisatie. De bestuurder vindt dat dit geen recht doet aan de werkelijkheid. Dit past bij het bredere beeld dat zorgbestuurders vooral druk zijn met hun eigen imago en alarmerende signalen worden gekleineerd. Ook in dit voorbeeld wordt het duidelijk dat de zorg overbelast raakt, omdat de Leyhoeve werkt aan het terugdringen van zzp’ers. Eind 2022 luidde de zorgorganisatie nog de noodklok, omdat het aantal zzp’ers onverantwoord hoog zou worden. Nu er van zzp inzet wordt afgezien blijkt dat de zorgorganisatie moeite heeft om verantwoorde zorg te kunnen leveren. Het onderliggende probleem: onvoldoende vaste zorgmedewerkers houden het werk bij de Leyhoeve vol. Het uitgangspunt zou zorg verlenen moeten zijn, niet de werkvorm waarmee mensen werken.
Voor continuïteit van zorg zijn zorgverleners nodig
Steeds vaker komt berichtgeving over cliëntveiligheid, toegankelijkheid en werkomstandigheden in de zorg omhoog. Dat is een zorgelijke ontwikkeling voor mensen die het werk doen, maar wordt aan de kant geschoven omdat het geen recht doet aan de ‘bestuurlijke werkelijkheid’. Toch is dit wel degelijk de praktijk en zijn dit echte verhalen van echte mensen. Cliënten, familieleden en vaste zorgprofessionals verlangen naar voldoende zorgpersoneel. Het belemmeren van zzp helpt daar niet bij. Een werkvorm zorgt namelijk niet voor continuïteit van zorg. Dát er zorg verleend wordt doet dat wel. De oplossing ligt niet in het terugdringen van een werkvorm, maar in het bouwen aan stabiele zorgverlening met ruimte voor maatwerk: loondienst en zzp.
