Zorgbestuurders luisterden de afgelopen jaren naar de Belastingdienst, naar regionale samenwerkingsverbanden en naar elkaar. Frustraties over zzp en externe inhuur kregen ruim baan, terwijl goed werkgeverschap binnen de eigen muren niet ontstond. Inmiddels mogen vaste medewerkers omgaan met de gevolgen van falend beleid. Zorgbestuurders luisteren naar iedereen, behalve hun eigen medewerkers.
Falend werkgeverschap brengt grote schade
Bij Pluryn stapelen de incidenten, calamiteiten en signalen van medewerkers zich op. Cliënten overleden, bewoners raakten zwaargewond, medewerkers verlieten gefrustreerd de organisatie. Bij Lunet werd het afscheid van 7.000 uur zzp-inzet per week gepresenteerd als een voorbeeld voor de sector, om negatief in de media te eindigen vanwege grote roosterproblemen, openstaande diensten en problemen met de continuïteit van zorg. Bij Eemhart werd alle externe flex als frauduleus neergezet, om vervolgens de druk op de zorg en het personeel verder op te voeren. Steeds opnieuw zien we hetzelfde patroon.
Zorgbestuurders willen wel in de media met een zzp-stop, maar niet met een update over werkdruk, zeggenschap of behoud van vast personeel.
Zorgbestuurders richten de blik liever naar buiten
In plaats van te zorgen voor eigen medewerkers, richten veel zorgbestuurders de blik liever naar buiten. Soms gezamenlijk met elkaar, soms individueel. Vooral het onderwerp ‘zzp’ bleek de afgelopen jaren een concreet en tastbaar thema om je tegen af te kunnen zetten. Organisaties stopten volledig met het inhuren van zelfstandigen, bestuurders sloten regionale afspraken om externe inhuur af te bouwen en een aantal zorgbestuurders presenteerden hun organisatie publiekelijk als goed voorbeeld voor de sector.
Daarbij werd vooral benadrukt dat eigen medewerkers het antwoord moesten worden op personeelstekorten. Van zorgmedewerkers met een vast contract wordt dus vooral daadkracht verlangd, terwijl de werkomstandigheden steeds verder verslechteren. Hoe ziet het ingrijpen op de werkvloer er uit in de praktijk? Twee voorbeelden die afgelopen week binnenkwamen.
‘Want verspreid over afdelingen werken geeft werkplezier’
Om de gaten in het rooster flexibel op te kunnen lossen, kiest een middelgrote VVT organisatie ervoor om medewerkers los te koppelen van hun vaste team en bewonersgroep. ‘Wij gaan per 1 augustus locatiegericht werken’, zo valt op het intranet te lezen. ‘Dit betekent dat de planning voor teams komt te vervallen en plaats maakt voor locatieplanning’. Dit zou volgens de zorgorganisatie de ‘onderlinge samenwerking verbeteren en een efficiëntere vakantieplanning mogelijk maken’. Een ‘bijdrage aan werkgeluk, door meer samenwerking en flexibiliteit’, zo vult de werkgever alvast in.
Zorgmedewerkers reageren ontsteld onder het bericht. ‘Ik vind het prettig om details van mijn bewoners te kennen en voor de bewoners zelf is het prettig als er vaste gezichten zijn’. Zij herkennen zich niet in de belofte van meer werkplezier. ‘Persoonlijk is ook voor mij het werkplezier op dit moment ver te zoeken’, zo schrijft een ander. ‘Ik zou graag meer uitleg willen over wat er nog meer gaat veranderen’. De verwachting van medewerkers is dat de eenzijdig genomen maatregel ten koste gaan van continuïteit richting bewoners. Het belang van vaste gezichten voor cliënten is voor deze zorgorganisatie niet relevant meer.
Zonder overleg van 8- naar 5-uurs diensten
We krijgen vooral via social media nogal wat signalen van zorgmedewerkers die te horen krijgen dat hun 8-uurs diensten zonder overleg worden ingekort tot 5-uurs diensten. In sommige gevallen betekent dit dat iemand met een 36-uur contract maar liefst zes dagen per week mag opdraven om aan haar uren te komen. Vooral het feit dat dit eenzijdig wordt besloten en direct zo wordt ingepland, leidt tot vragen. Nee, dit mag niet zomaar zo leggen we uit. Maar dat zijn slechts de mensen met een vast contract die we bereiken met ons zzp platform.
“Ik werk straks niet minder, maar moet wel vaker naar mijn werk komen.” Een ander schrijft: “Mijn vrije dagen verdwijnen. Ik ben meer tijd kwijt aan reizen en overdragen dan aan herstel.” Weer een ander zegt: “Ik ben verpleegkundige geworden om een dienst zorg te verlenen, niet om zes dagen per week op te draven voor dezelfde uren.” Kortere diensten betekent niet automatisch minder belasting, zeker als die uren tijdens de vroege uren worden gewerkt. Want het doel van de organisatie staat voorop; efficiënte urenplanning voor de momenten dat de zorg het zwaarst is.
Jarenlang falend werkgeverschap wordt zichtbaar
Regionale afspraken om werkdruk te beperken kwamen er de afgelopen jaren niet. Campagnes om zorgprofessionals de wettelijke zeggenschap te geven waar ze recht op hebben, laten ‘nog even’ langer op zich wachten. Waarderend en constructief leiderschap op de werkvloer blijft een uitzondering. Voor veel vaste medewerkers gingen de werkomstandigheden verder onderuit, terwijl zorgbestuurders vooral druk zijn met de buitenomgeving. Dit speelt zich iedere dag af.
Ondertussen verschijnen al meer dan tien jaar onderzoeken, arbeidsmarktrapportages en Kamerbrieven waarin keer op keer dezelfde beterschap wordt beloofd. Het goede werkgeverschap komt eraan. Vaste medewerkers gaan ondertussen gebukt onder hoge werkdruk, personeelstekorten, administratieve lasten en weinig inspraak, dus blijft het vooral bij veel beloven weinig doen. Talloze zorgakkoorden, verbeterplannen en programma’s verder worden zorgmedewerkers in de praktijk echter stelselmatig op een zijspoor gezet. De logische reactie van zorgprofessionals naast uitstroom werd ‘flexibilisering’, vooral richting zzp. Ook dat mechanisme is er iedere dag.
Zorgbestuurders luisteren niet naar hun eigen medewerkers
De Inspectie concludeerde begin 2026 dat zeggenschap van zorgmedewerkers meegenomen gaat worden in haar toezicht. Want het is niet op orde, ondanks dat zorgbestuurders sinds 1 juli 2023 volgens aangenomen wetgeving (!) hun eigen medewerkers moeten positioneren bij besluitvorming. Dat blijkt niet de praktijk.
Want uiteindelijk rijdt de zorgbestuurder om 17.00 naar huis, terwijl de eigen medewerkers de rekening gepresenteerd krijgen. Bij de verpleegkundige die wéér een extra dienst draait en de begeleider die opnieuw een onbekende groep moet overnemen. Juist medewerkers die loyaal blijven aan hun organisatie betalen de prijs voor géén personeelsbeleid. Veel collega’s stemden de afgelopen tien jaar met hun voeten.
Zorgprofessionals wachten niet meer op het volgende arbeidsmarktprogramma, een nieuw zorgakkoord of een nieuwe belofte van goed werkgeverschap. Zorgprofessionals kiezen al jaren voor eigen regie. De arbeidsmarkt in de zorg laat het gebrek aan kwaliteit van werkgeverschap goed zien. De vraag blijft waarom zorgbestuurders na al die jaren nog steeds bezig zijn met zorgprofessionals buiten hun organisatie, in plaats van binnen hun organisatie.
