Het zorgkantoor Zilveren Kruis ziet het terugdringen van zzp inzet als een oplossing voor het personeelstekort in de zorg. Dit blijkt uit inkoopdocumenten en een vragenlijst aan zorgorganisaties. Het zorgkantoor, verantwoordelijk voor voldoende inkoop van zorg in de GGZ en Gehandicaptenzorg, vraagt zich af hoe zij gecontracteerde organisaties kan ondersteunen om sneller afscheid te nemen van zzp’ers. Dat zou goed zijn voor de continuïteit en kwaliteit van zorg.
Zilveren Kruis wil zzp inzet terugdringen
“Vanuit Zilveren Kruis zorgkantoor is er een vragenlijst opgesteld om inzicht te krijgen in de mate waarin … zorgaanbieders erin slagen om de inzet van zzp’ers af te bouwen en te voldoen aan de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA). Op basis van de uitkomsten van deze vragenlijst bepalen wij of wij hier vanuit het zorgkantoor extra actie op moeten ondernemen.” – Team Zorginkoop Langdurige Zorg Zilveren Kruis.
Zorgkantoor Zilveren Kruis benaderde de afgelopen tijd zorgorganisaties in de Gehandicaptenzorg en GGZ met een vragenlijst. Doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen of zorgorganisaties voldoen aan de inkoopvoorwaarden. In de praktijk; het afscheid nemen van zzp’ers. Het ‘voldoen aan de wet DBA’ betekent voor het zorgkantoor Zilveren Kruis dat organisaties moeten stoppen met zzp’ers. Om dat te bereiken grijpt de inkoper van langdurige zorg via haar inkoopbeleid in op de keuzes van individuele zorgorganisaties. Zij dwingt zorgaanbieders via inkoopvoorwaarden om zzp inzet af te bouwen, omdat de inzet van zzp’ers leidt tot ‘minder toegankelijkheid en continuïteit van zorg’.
Structureel zzp’ers inzetten wordt bestraft
“In het inkoopbeleid hanteren wij als uitgangspunt dat zorgaanbieders met structurele inzet van zorgpersoneel werken (bijvoorbeeld in dienstverband). We vinden het belangrijk dat medewerkers onderdeel zijn van het team rondom de cliënt en een duurzame relatie kunnen opbouwen.” – Inkoopbeleid Wlz Verpleging en Verzorging 2024–2026
Met behulp van aanvullende inkoopvoorwaarden, een controle instrument zoals de vragenlijst en onder het mom van de Wet DBA, wordt de inzet van zzp’ers bij zorgorganisaties gestuurd door het zorgkantoor. “Zorgaanbieders zijn verplicht inzicht te geven in hun personeelsbeleid, inclusief de wijze waarop zij voldoen aan wet- en regelgeving zoals de Wet DBA.” – aanvullende inkoopvoorwaarde.
Als er structureel gebruik wordt gemaakt van zzp’ers, leidt dit tot een negatieve beoordeling en beperkingen van het contractvolume of -tarief. Nieuwe aanbieders met veel zzp-inzet worden standaard zwaarder beoordeeld en krijgen een lager tarief. Zzp-inzet wordt inmiddels gezien als ‘meerzorg’, waar verscherpte voorwaarden voor gelden. Het zorgkantoor Zilveren Kruis neemt hiermee een toetsende rol aan, zonder dat zij hier juridisch gezien een rol heeft in de handhaving op schijnzelfstandigheid. Wel heeft deze aanpak directe gevolgen voor zorgaanbieders.
Zilveren Kruis ondermijnt continuïteit en beschikbaarheid van zorg
Zilveren Kruis Zorgkantoor belooft continuïteit, deskundigheid en voldoende zorgcapaciteit, maar voert beleid dat deze doelen juist ondermijnt. Een aantal tegengestelde passages uit de diverse documenten.
- Continuïteit van zorg beloven, maar zzp inzet belemmeren. “Wij zijn verantwoordelijk voor het realiseren van passende zorg voor iedereen met een Wlz-indicatie in onze regio’s”, maar “zorgaanbieders die structureel zzp’ers inzetten worden negatief beoordeeld”;
- Een beroep doen op deskundigheid , maar ervaren professionals belemmeren. “We willen dat cliënten kunnen rekenen op deskundige professionals…”, maar “nieuwe zorgaanbieders met veel zzp-inzet worden zwaarder beoordeeld en krijgen standaard een lager tarief.”
- Zorgcapaciteit beloven, maar bureaucratische belemmeringen opwerpen. “Wij zetten ons in voor een toekomstbestendig zorglandschap waarin voldoende capaciteit beschikbaar is”, maar via “verplicht periodiek rapporteren over hun zzp-inzet en plannen ter afbouw ervan.”
Omdat een zorgorganisatie helemaal geen afscheid hoeft te nemen van al haar zzp’ers in de zorg, staat vooral één vraag overeind. Waarom zou je zzp inzet belemmeren als je verantwoordelijk bent voor de inkoop van continuïteit en beschikbaarheid van zorg?
Zorg die je niet in kunt kopen, hoef je niet te betalen
Nadat zij de afgelopen twintig jaar géén inkoop deed op goed werkgeverschap, werkt ook het zorgkantoor Zilveren Kruis inmiddels mee aan dwang naar een ziekmakend vast dienstverband. Het zorgkantoor Zilveren Kruis belemmert de toetreding van nieuwe zorgaanbieders, past tarieven structureel aan op basis van de werkvorm zzp en dwingt via contractvoorwaarden vaste contracten af. Daarbij negeert ze gemakshalve dat zzp’ers helemaal niet in vaste dienst willen werken. Ook negeert de inkoper dat verzuim onder vaste medewerkers oploopt als organisaties zonder zzp’ers verder gaan.
Door zzp-inzet af te laten bouwen en buiten de normale inkoop te houden, kunnen zorgorganisaties minder declareren. Zorg die je niet in kunt kopen, hoef je ook niet te betalen. Zzp’ers zijn door het zorgkantoor inmiddels onder ‘meerzorg’, ‘flexibele inzet’ of ‘bovenbudgettaire afspraken’ geplaatst. Door het beleid op deze manier in te richten schaalt Zilveren Kruis in de praktijk zorg af. Zorg die niet in loondienst geleverd kan worden, wordt niet meer ingekocht. Daarmee wordt zorgcapaciteit afgebouwd onder het mom van de wet DBA. Het resultaat is minder beschikbaarheid van zorg. Dit past bij een bredere ontwikkeling waarbij het recht op goede zorg stilletjes wordt ondermijnd. De vraag wordt of zzp brancheorganisaties, de ACM, de NZa en zorgorganisaties het zorgkantoor hiermee weg laten komen.
