Samenwerkende zorgorganisaties benadrukken dat zzp’ers in de zorg noodzakelijk zijn voor de continuïteit en kwaliteit van zorg. Zij roepen de Tweede Kamer op om zzp inzet ook in 2025 mogelijk te maken door veiligheidsgaranties te bieden bij inhuur. Het zzp dossier in de zorg krijgt met de oproep door zorgorganisaties een unieke wending. De kritische rol van de Belastingdienst komt steeds duidelijker naar voren.
Zorgorganisaties:“zzp inzet blijft ook in 2025 noodzakelijk”
Op 19 december gaat de Tweede Kamer in debat over het arbeidsmarktbeleid in de zorg. De samenwerkende landelijke koepels van ziekenhuizen, GGZ, VVT en Gehandicaptenzorg stuurden gezamenlijk een brief naar de kamercommissie die volgende week in gesprek gaat over de zorg. In die brief geven de koepels aan dat zij schijnzelfstandigheid op een verantwoorde wijze willen bestrijden, maar dat zij hier meer tijd voor nodig hebben. Zorgorganisaties maken zich zorgen over de continuïteit en kwaliteit van zorgverlening en geven aan niet zonder zzp’ers te kunnen in 2025. De koepels roepen de Kamer op om een aantal maatregelen te treffen zodat de zorg ook in 2025 door kan met zzp inhuur. Waar vragen zorgorganisaties om?
- ZZP inzet bij ziek, piek en uniek moet ook in 2025 door kunnen;
- Zorgorganisaties die zzp inhuur aan het professionaliseren zijn moeten met rust gelaten worden;
- Organisaties willen gecompenseerd worden voor BTW uitgaven bij uitzenden en detacheren;
- De wet VBAR moet op een concrete en werkbare manier verder uitgewerkt worden.
De landelijke koepels geven aan verder te gaan met het Fiscaal Kompas ZZP Zorg als leidende standaard voor zzp inhuur in de zorg.
ZZP’ers willen geen vast dienstverband
Het is zorgorganisaties inmiddels duidelijk dat zelfstandige zorgprofessionals “tot dusver beperkt bereid zijn om in dienst te treden”, aldus de koepels. Dit inzicht is opgedaan door navraag te doen naar de animo voor een dienstverband. De vraag is nu hoe de continuïteit geborgd moet worden. Het terugvallen op eigen medewerkers is geen optie. “Op de vraag of zorgorganisaties de flexbehoefte bij minder zzp-inzet intern op kunnen vangen met vast personeel is de respons van circa 75% van de zorgorganisaties dat dit (vrijwel) niet dan wel slechts voor een klein deel mogelijk is. De voornaamste redenen hiervoor zijn de arbeidsmarktkrapte en de vrees voor nog verdere toename van de werkdruk van het vaste personeel.” Het verzuim in de zorg is tot bijna 8% gestegen en de gaten in het rooster zijn dus talrijk.
Enquête onder zorgorganisaties brengt waarheid aan het licht
De landelijke koepels blijken een enquête uitgezet te hebben onder hun zorgorganisaties, waar 271 organisaties op gereageerd hebben. De resultaten zijn op zijn zachtst gezegd spraakmakend. “Uit een grootschalige enquête onder de leden van de brancheorganisaties waar 271 zorgorganisaties aan hebben deelgenomen blijkt dat een meerderheid op 1 januari 2025 nog niet klaar is om het herziene beleid te kunnen afronden.” De landelijke koepels geven aan dat er een zachte landing was beloofd, maar “dat zorgorganisaties dit nog niet zo ervaren. Zorgorganisaties staan daarmee voor het dilemma of zij het risico op boetes en naheffingen van de Belastingdienst willen vermijden of staan voor de continuïteit van zorg, die niet geborgd kan worden zonder flexibele inzet.” De gevolgen voor de praktijk zijn duidelijk. Over de hele linie van zorgfuncties is er sprake van “afschaling, leegstand of sluiting van afdelingen en diensten.” De angst en onzekerheid bij zorgorganisaties heeft daarmee inmiddels tot verergering van het zorginfarct geleid.
Belastingdienst handelt vooringenomen
Het onderzoek onder zorgorganisaties leverde een aantal interessante inzichten op die een inkijkje geven op de handelswijze van de Belastingdienst. Deze staan onderaan de brief beschreven. Dat deze conclusies zwart op wit staan en bij de Tweede Kamer zijn ingediend, mag uniek worden genoemd. De belangrijkste constatering is dat de Belastingdienst wel degelijk vooringenomen bedrijfsbezoeken aflegt en de zorg al langer op de korrel neemt. De zorgsector is standaard verdacht in de ogen van de fiscus. We schreven al eerder dat de Belastingdienst bewust op weg is naar een confrontatie met de zorgsector. Dit blijkt nu door de enquête onder zorgorganisaties bevestigd.
De landelijke koepels: “De Belastingdienst gebruikt in alle gevallen het standpunt dat zzp-inzet zowel intra- als extramuraal niet of vrijwel niet mogelijk is en inzet van de meeste zzp’ers op korte termijn moet worden stopgezet… Bij deze standpuntbepaling maakt de Belastingdienst geen onderscheid tussen intramurale en extramurale zorg. Het standpunt van de Belastingdienst wordt slechts deels gebaseerd op inhoudelijk (holistisch) onderzoek. In de meeste gevallen houdt de Belastingdienst daarbij geen of weinig rekening met de inspanningen van de zorginstellingen om het zzp-inzetbeleid te herzien.” De Belastingdienst is al een jaar grootschalig bezig met het controleren van zzp zorg constructies. Dit brengt enorm veel onrust met zich mee, maar ze blijkt daar ongevoelig voor. De eerste VVT organisaties werden regionaal al bezocht in 2022, terwijl landelijke gesprekken over de voorloper van het Fiscaal Kader toen nog in volle gang waren. Uiteindelijk was het de Belastingdienst die het Fiscaal Kompas onmogelijk maakte.
Negeert de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomsten?
De resultaten van de enquête brengen een nieuwe vraag omhoog: negeert de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomsten? Hoe is het mogelijk dat “de Belastingdienst in alle gevallen het standpunt gebruikt dat zzp-inzet zowel intra- als extramuraal niet of vrijwel niet mogelijk is?” Voor zowel de intramurale als de extramurale zorg zijn de afgelopen jaren modelovereenkomsten goedgekeurd. Vorig jaar werd voor het eerst een intramurale modelovereenkomst goedgekeurd. Sinds 2015 zijn er goedgekeurde modelovereenkomsten in de extramurale (thuis)zorg. Dat de Belastingdienst het beeld heeft dat de zzp’er in de zorg gezag ontvangt kenden we, maar er waren altijd goedgekeurde modelovereenkomsten. Dat de Belastingdienst in alle (!) gevallen deze modelovereenkomsten lijkt te negeren veronderstelt een gecoördineerde actie.
De onmisbare rol van zzp’ers in de zorg
ZZP’ers zijn onmisbaar voor de zorg en verdienen beleid dat hun waarde erkent en ondersteunt. De Tweede Kamer wordt wat ons betreft opgeroepen om bij het debat op 19 december niet alleen de belangen van zorgorganisaties, maar ook die van zelfstandige zorgprofessionals centraal te stellen. Zelfstandigen kiezen bewust voor hun werkvorm en dragen met hun flexibiliteit, expertise en inzet bij aan de continuïteit en kwaliteit van zorg. Het ontmoedigen of onmogelijk maken van zzp-inzet zal niet alleen de zorg verder onder druk zetten, maar ook deze waardevolle professionals ontmoedigen. Driekwart geeft aan bij gedwongen dienstverband de zorg te verlaten. We zijn benieuwd of minister Agema inmiddels begint te geloven dat zzp’ers écht niet terug in een dienstverband gaan. Geef zzp’ers de ruimte om hun cruciale rol in de zorg te blijven vervullen en kies voor beleid dat samenwerking en flexibiliteit mogelijk maakt, in plaats van belemmert.
