De zorgsector verspilt naar verhouding jaarlijks € 2,5 miljard meer aan verzuim dan andere sectoren. De totale kosten van verzuim in de zorg bedragen naar schatting € 8 miljard per jaar, exclusief externe inhuur. Het belemmeren van zzp’ers in de zorg zal die € 8 miljard verzuimkosten de aankomende tijd verder doen stijgen. ZZP’ers draaien op dit moment nog zelf op voor verzuim, maar dat moet veranderen.
Verzuimkosten € 8 miljard, waarvan € 2,5 miljard verspilling
De website In En Aan De Zorg berekende dat verzuimkosten een groot onderdeel van de totale zorgkosten blijken te zijn. Met een landelijk verzuimpercentage van maar liefst 7,75%, over 2023, komen de totale directe kosten aan verzuim in de zorg neer op € 8 miljard per jaar. Iedere dag zitten 72.000 zorgmedewerkers ziek thuis en dat kost werkgevers gemiddeld € 300 per dag per verzuimgeval. Het verzuimpercentage van 7,75% ligt ruim 30% hoger dan het gemiddelde verzuim in alle andere sectoren van Nederland. Daar is het gemiddelde verzuimpercentage 5,3% over 2023. Als de zorgsector het landelijke verzuimpercentage van andere sectoren zou weten te behalen, dan scheelt dit een verspilling van € 2,5 mld. per jaar. Vijf jaar geleden lag het verzuim in de zorg nog 20% lager dan nu het geval is.
Gebrek aan kwaliteit werkgeverschap veroorzaakt verspilling
Het gebrek aan kwaliteit van werkgeverschap in de zorg veroorzaakt onevenredig hoge kosten voor de samenleving. “De sleutel voor het oplossen van dit probleem ligt bij werkgevers en goed werkgeverschap”, zo stelt onderzoeker Marjet Veldhuis. Veldhuis werkte als verpleegkundige ‘in’ de zorg en via projectmatig werk ‘aan’ de zorg. Die beide perspectieven brengt zij samen op de website In En Aan De Zorg. Via onderzoek naar diverse onderwerpen toont Marjet aan dat met name het systeem de zorg onbetaalbaar maakt. Marjet is auteur van Heilige Zorghuisjes en volgt brede ontwikkelingen in de zorg op de voet. “Zoek eens in de laatjes naar alle rapporten die al verschenen zijn over het gebrek aan goed werkgeverschap; de oorzaken zijn bekend. Bekijk de resultaten van alle programma’s ‘werken in de zorg’ en de regionale aanpak nog eens goed. Wat hebben die nu wérkelijk opgeleverd?”.
Landelijke kosten verzuim worden liever niet benoemd
We schreven zelf al eerder dat als ziekteverzuim records blijft breken, de kosten van PNIL zullen stijgen. Immers, als er meer gaten in het rooster ontstaan, heb je meer externe krachten nodig. De afgelopen jaren viel op dat er wél zeer kritisch over die externe krachten werd gesproken, maar niet over de landelijke kosten van verzuim en de kwaliteit van het dienstverband. Het bleek eenvoudiger om verwijten te maken aan het adres van zzp’ers, dan werkgevers te dwingen het dienstverband op orde te brengen. Zo stelden de ministeries VWS en SZW eerder dit jaar dat zij PNIL in een vast dienstverband willen zien, maar gaven zij niet aan dat zij eisen dat werkgevers het verzuim terugbrengen. Als je de afhankelijkheid van PNIL wil afbouwen, dien je verzuim onder controle te krijgen. Het mantra dat het ‘vast dienstverband de norm is’, wordt voortdurend herhaald, terwijl datzelfde dienstverband aantoonbaar ziekmakend blijkt te zijn. De afgelopen vijf jaar is het aantal zorgmedewerkers dat gebruik maakt van psychische zorg, met ruim 50% gestegen.
Verspilling aan verzuim zal verder stijgen door belemmeren zzp
Met de toename van de handhaving op schijnzelfstandigheid, zal de verspilling aan verzuim in de zorg verder toenemen. Van zzp’ers in de zorg wordt namelijk verwacht dat zij ‘solidair’ zijn en terugkeren in een dienstverband. De groep zzp’ers die aangeeft dat zij het dienstverband geen optie vinden en de sector zullen verlaten is groot, namelijk 75%. ZZP’ers die wel bereid zijn om terug te keren en dat doen, betalen niet langer hun eigen verzuimkosten. Naast het feit dat de krapte aan medewerkers nog verder toeneemt, gaan we ook zien dat bij méér zorgmedewerkers op de loonlijst, het verzuim ook zal stijgen. Het eerste voorbeeld is Libertas Leiden. Zij zag vorig jaar de kosten aan externe inhuur met € 1,7 miljoen teruglopen, maar de kostenpost lonen en salarissen met € 2,5 mln stijgen. Dit moet landelijk beleid worden. Inhuur van zzp’ers moet vervangen worden door het verlonen van meer (zieke) vaste medewerkers. De verspilling aan verzuim zal verder stijgen door het belemmeren van zzp’ers. De samenleving draait op voor de kosten.
