Het zzp debat tussen Kamerleden en de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, liet zien dat het ministerie van SZW zich op geen enkele manier van koers laat wijzigen. Over een andere aanpak op schijnzelfstandigheid werd niet gesproken. Steun voor de concept zzp wet Vbar brokkelt af. De onrust op de arbeidsmarkt kan volgens een aantal politieke partijen alleen via een nieuwe Zelfstandigenwet opgelost worden.
SZW gaat niets wijzigen op de aanpak schijnzelfstandigheid
Operatiekamers die sluiten vanwege de handhaving, acties vanuit groepen zzp’ers, de uitspraak van de Hoge Raad en talloze praktijkvoorbeelden waaruit blijkt dat de handhaving schijnzelfstandigheid zelfstandig ondernemers de afgrond in duwt. Het mag allemaal niets baten. Tijdens het commissiedebat van donderdag is opnieuw duidelijk geworden dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) geen enkele aanleiding ziet om de koers rondom schijnzelfstandigheid bij te stellen. De politieke partijen maakten het de NSC minister van Hijum niet echt moeilijk. De aanpak op schijnzelfstandigheid kan op dezelfde manier door gaan zo lijkt het. Zelfs pogingen om de communicatie op de website www.hetjuistecontract.nl aangepast te krijgen lukten tijdens het commissiedebat niet. De meest positieve ontwikkeling kwam van buiten het ministerie van SZW. De VVD, D66, CDA en SGP presenteerden gezamenlijk hun voorstel voor een Zelfstandigenwet. Want de concept zzp-wet Vbar kan op steeds minder steun rekenen.
Argumenten SZW zitten vol tegenstrijdigheden
Even terug naar het debat. Het viel op dat een aantal Kamerleden het inhoudelijke dossier inmiddels goed kennen. Het debat werd interessant toen de minister van SZW werd gevraagd of hij niet simpelweg aanstuurt op zoveel mogelijk mensen in een dienstverband, onder het mom van ‘duidelijkheid over de arbeidsrelatie’. Het is tegenstrijdig dat SZW blijft zeggen dat er ruimte is voor echte ondernemers, terwijl diezelfde echte ondernemers veel last hebben van de aanpak schijnzelfstandigheid. Als zoveel zelfstandig ondernemers last hebben van een aanpak schijnzelfstandigheid die niet voor hun bedoeld is, hoe kan de minister dan volhouden dat hij niet tegen zzp’ers is? Daar kwam de minister niet goed uit. De huidige aanpak laat zien dat zoveel mogelijk mensen naar een dienstverband gemanoeuvreerd moeten worden, maar dat durfde hij niet hardop te erkennen. “We willen niet iedereen in loondienst”, zo gaf van Hijum tijdens het overleg aan. Maar wel bijna iedereen. Of, om in de woorden van staatssecretaris Oostenbruggen te blijven deze week: “we zijn niet tegen zzp’ers, maar wel vóór loonbelasting.” Inkomsten voor de schatkist zijn een belangrijke drijfveer, zo bleek ook tijdens het debat.
Geen politieke wil om koers SZW te corrigeren
Het meeste tegengeluid is momenteel te horen vanuit de VVD, maar die partij is onderdeel van de coalitie. Ook BBB was weer stevig aanwezig, maar ook deze partij zit in de coalitie. Daarmee werd het ook dit commissiedebat nooit spannend voor de minister en staatssecretaris, die simpelweg alle problematiek verkleinen en terzijde schuiven. Daarmee sluit het aan bij de Kamerbrief van vorige week: er is maximale onrust op de arbeidsmarkt en de minister is daar tevreden over. Ons beeld is dat de ambtenaren van het ministerie van SZW bij hun beleid en communicatie over schijnzelfstandigheid kunnen blijven voorlopig. Ondanks alle betrokkenheid, grijpt de politiek niet in. Daarmee staat de zzp’er er in praktische zin er voorlopig alleen voor.
Update: op 3 april 2025 presenteerden VVD, D66, CDA en SGP hun initiatiefwetsvoorstel voor de Zelfstandigenwet.
Zzp’ers vragen om eerlijk speelveld, maar politiek blijft stil
Om weer eerlijk ruimte te geven aan zelfstandig ondernemers, moet er het een en ander hersteld worden. We halen ons lijstje erbij wat er zou moeten gebeuren om ondernemerschap te herstellen.
- Beken dat zelfstandig ondernemerschap een gelijkwaardig criterium is. De VVD vroeg tijdens het commissiedebat om een positieve media campagne vóór zzp-schap, als tegenhanger van de lange campagne ‘inbedding = dienstverband’. Na de uitspraak van de Hoge Raad is duidelijk dat zzp-schap wel degelijk net zo stevig meetelt als andere criteria. De minister van SZW wilde daar niet aan beginnen. Mogelijk gaat de politiek dit alsnog afdwingen;
- Communiceer oprecht over het criterium ‘inbedding’ en zwak het juridisch af. De minister van SZW gaat de website www.hetjuistecontract.nl niet offline halen of zelfs aanpassen. Ook de Toelichting Beoordeling Arbeidsrelaties van de Belastingdienst en de webmodule worden niet aangepast. De desinformatie staat nog steeds online en opdrachtgevers en zzp’ers worden nog steeds fout voorgelicht. Dit mag zo blijven bestaan zo lijkt het;
- Vertrouwen van opdrachtgevers moet hersteld worden. Het dreigen met naheffingen en boetes bij ingebed werk heeft veel vertrouwen van opdrachtgevers verloren doen gaan. Zeker in de zorg regeert angst en onzekerheid. De minister van SZW deed geen enkele toezegging om opdrachtgevers op een andere manier te informeren dan nu het geval is. De politiek ging hier niet nader op in;
- Zelfstandigen moeten betrokken worden bij beleidsvorming. Tijdens ons onderzoek van afgelopen week werd duidelijk dat zzp’ers niet de indruk hebben dat zzp belangenorganisaties invloed uitoefenen op het beleid. Dat zzp-belangenbehartigers de handhaving schijnzelfstandigheid niet afwijzen is voor veel zzp’ers dan ook onbegrijpelijk. 65% van de 1000+ respondenten is van mening dat de handhaving op schijnzelfstandigheid moet stoppen.
Zelfstandigenwet op komst
We sluiten af met positief nieuws. De VVD, D66, CDA en SGP (samen 41 zetels) presenteerden op dezelfde dag als het commissiedebat hun eigen versie van een zzp-wet. De steun voor de Vbar brokkelt af omdat het in feite neerkomt op de wet DBA, plus de onrust die daarbij hoort. Het nieuwe initiatief wetsvoorstel, ingezet door de VVD, geeft zelfstandig ondernemers een eigen positie en duidelijkheid. Het gevolg is meer rechtszekerheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers. De wet is onder andere geïnspireerd op het Belgische model en moet een een einde maken aan de onduidelijkheid over de ‘arbeidsrelatie’. De deelnemende politieke partijen zien zelfstandig ondernemen als een recht. Via een Zelfstandigentoets en een Werkrelatietoets kan vooraf op een heldere manier bepaald worden of er sprake is van zelfstandig ondernemerschap en buiten dienstverband werken. Als dat het geval is, dan worden zzp’ers en opdrachtgevers met rust gelaten. Het initiatief wetsvoorstel Zelfstandigenwet neemt afscheid van de ‘holistische’ toetsing achteraf en wil vooraf duidelijkheid bieden. Voor zzp’ers zou deze weg goed nieuws betekenen. De peilingen van dit moment laten zien dat de VVD, D66, CDA en SGP bij verkiezingen samen zo’n 60 zetels zouden hebben; nog geen benodigde 76 zetels voor een meerderheid.
PVV en NSC tegen nieuwe wet
NSC, de partij die rechtvaardigheid en rechtszekerheid voor burgers beloofde, leverde minister Van Hijum voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). In de huidige peilingen zou NSC van 20 zetels nu, naar 3 zetels krimpen als er verkiezingen zouden worden gehouden. Alle reden dus om de huidige coalitie niet te zien stranden. Dat de VVD een eigen koers vaart voor hardwerkende Nederlanders en met een eigen Zelfstandigenwet komt, werd haar niet in dank afgenomen door PVV en NSC. De twee partijen zijn van mening dat het wetsvoorstel in strijd is het met Hoofdlijnenakkoord. In dat Hoofdlijnenakkoord werd de aanpak op schijnzelfstandigheid één op één gekopieerd van ex-minister van Gennip. Dat die aanpak inmiddels grote onrust op de arbeidsmarkt veroorzaakt, is ook voor de PVV niet relevant zo blijkt. De partij is blij met meer mensen in vaste dienst. Kamerlid Boon van de PVV – “Vaste dienstverbanden voor zzp’ers verbeteren de kwaliteit van de zorg. Doemscenario’s dat zorg zou instorten zijn niet bewaarheid geworden.“
Zolang deze coalitie blijft zitten en het ministerie van SZW zijn koers mag voortzetten, is het voor zelfstandig ondernemers wachten op verkiezingen, een nieuw kabinet, of een zzp belangenbehartiger die tot actie overgaat.
