Zzp’ers teleurgesteld: Hoge Raad geeft hoop, maar verandering blijft uit

Na de uitspraak van de Hoge Raad hoopten zzp’ers op een radicale ommekeer van de aanpak schijnzelfstandigheid, maar dat blijft tot nu toe uit. De politiek reageert nauwelijks, de Belastingdienst is zich van geen kwaad bewust en zzp belangenbehartigers reageren niet anders dan voorheen. Op één na dan.

Uitspraak Hoge Raad onderstreepte verkeerde insteek schijnzelfstandigheid

​De recente uitspraak van de Hoge Raad heeft opnieuw bevestigd dat zelfstandig ondernemerschap een belangrijke factor is bij het beoordelen van schijnzelfstandigheid. In tegenstelling tot de eerdere boodschap van de Belastingdienst en het ministerie van Sociale Zaken, dat inbedding zwaarder zou wegen, gaf de Hoge Raad nogmaals aan dat ook het ondernemerschap zwaar moet meewegen. Dit betekent dat zzp’ers en werknemers hetzelfde werk kunnen doen zonder dat dit automatisch leidt tot een dienstverband. Deze uitspraak onderstreepte de noodzaak voor een zorgvuldige, individuele beoordeling van de arbeidsrelatie, waarbij je niet op voorhand groepen zzp’ers kunt uitsluiten. ​De hoop van zzp’ers was dat de uitspraak van de Hoge Raad tot urgentie zou leiden en de aanpak schijnzelfstandigheid zou worden aangepast. Dit blijkt niet het geval. Hieronder enkele bijzonderheden van de afgelopen weken.

De Belastingdienst ontkent vooringenomen houding

Antwoorden op Kamervragen door Thierry Aartsen (VVD) laten zien dat de Belastingdienst ontkent met een vooringenomen houding te controleren op schijnzelfstandigheid. In de beantwoording van die vragen stelt staatssecretaris van Oostenbruggen (Financiën) dat het persoonlijk ondernemerschap wel degelijk wordt meegewogen in de beoordeling. Daarmee ontkent de staatsecretaris dat de Belastingdienst een eigen koers vaart. De beloofde ‘zachte landing’ bleef uit, goedgekeurde modelovereenkomsten werden genegeerd en al jaren worden zorgorganisaties met een vooringenomen houding bezocht. Deze feiten worden ontkend. De Belastingdienst geeft aan dat er geen sprake is van een eenzijdige interpretatie bij het vaststellen van schijnzelfstandigheid.

De opmerking van de landelijke zorgkoepels dat “de Belastingdienst in alle gevallen het standpunt gebruikt dat zzp-inzet zowel intra- als extramuraal niet of vrijwel niet mogelijk is en inzet van de meeste zzp’ers op korte termijn moet worden stopgezet” is dus niet waar, volgens de staatssecretaris.

Politiek stelt debat over zzp uit

Hoe gaat de politiek oordelen over de uitspraak van de Hoge Raad en de huidige strategie op schijnzelfstandigheid? Worden de Belastingdienst en Sociale Zaken en Werkgelegenheid nog vertrouwd? Zelfstandigen kijken reikhalzend uit naar een eerste ontmoeting tussen politieke partijen sinds de Hoge Raad. Het commissiedebat over zzp stond gepland op 12 maart, maar is inmiddels verplaatst naar 3 april – bijna een maand later. De politiek stelt daarmee het debat over zzp uit, juist op een moment dat veel zzp’ers last hebben van de aanpak op schijnzelfstandigheid. Ondertussen gaat de verkenning van politieke partijen naar de omstandigheden van zzp’ers door. Naast de VVD, heeft nu ook D66 de handschoen opgepakt om met zzp’ers zelf in gesprek te gaan. Hans Vijlbrief noemt dit “luisteren naar de zachte stem van zzp’ers“.

VZN erkent zorgen zzp’ers, zwijgt over vooringenomen aanpak

De landelijke koepel van zzp belangenbehartigers VZN herhaalt dat de huidige aanpak op schijnzelfstandigheid zich niet zuiver richt op schijnzelfstandigheid, maar ook echte ondernemers raakt. VZN geeft wederom aan dat zzp’ers zich zorgen maken. “De overheid zegt met het opheffen van het handhavingsmoratorium alleen te willen optreden tegen schijnzelfstandigheid. Uit onze achterbanraadpleging blijkt echter dat ruim 40% van de zzp’ers momenteel twijfelt of zij wel als zzp’er kunnen blijven werken. Hiermee wordt duidelijk dat de handhaving van schijnzelfstandigheid zijn doel ver voorbijschiet”. De zzp koepel geeft geen standpunt over de huidige aanpak van de Belastingdienst, waarbij ‘inbedding = dienstverband‘ centraal staat. Ook zet zij zich niet af tegen de informatievoorziening van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; hetzelfde ministerie die met de onhoudbare wet VBAR kwam. VZN roept de Tweede Kamer op om ‘te controleren‘ of de Belastingdienst op de juiste wijze de arbeidsrelatie beoordeelt.

SoloPartners: positie zorg zzp aanzienlijk verbeterd

Hoe zit het met de zorgsector? Brancheorganisatie SoloPartners, lid van VZN, geeft deze week aan dat hun inspanningen hebben veroorzaakt dat de “positie van zzp’ers in de zorg aanzienlijk is versterkt”. De belangenorganisatie is van mening dat “deel nemen aan het gesprek” in de polder belangrijker is dan “toekijken vanaf de zijlijn.” De organisatie ziet zichzelf als “invloedrijk en betrokken bij belangrijke beslissingen. De inspanningen van SoloPartners hebben de positie van zzp’ers in de zorg aanzienlijk versterkt”, aldus SoloPartners zelf.

Onderzoek: positie zzp’ers in de zorg fors verslechterd

Onderzoek onder zzp’ers die aangesloten zijn bij VZN organisaties  – zoals SoloPartners en ZZP NL – laat zien dat de positie van zzp’ers in de zorg aanzienlijk is verslechterd. Volgens het onderzoek van VZN worden zzp’ers in de zorg juist extra hard geraakt door de strengere handhaving op schijnzelfstandigheid. Door angst en onzekerheid vermijden zorginstellingen het inhuren van zzp’ers. Dit leidt ertoe dat zelfstandige zorgverleners minder opdrachten krijgen en hun inkomen zien dalen. Uit de achterbanraadpleging van VZN blijkt dat een aanzienlijk deel van de zzp’ers in de zorg twijfelt of ze op deze manier kunnen blijven werken. Dit heeft gevolgen voor de zelfstandigen zelf, maar ook voor de zorgsector. De huidige – vooringenomen – aanpak schijnzelfstandigheid in de zorg bedreigt zowel de positie van zzp’ers, als de continuïteit van zorg.

Hoge Raad geeft hoop, maar verandering blijft uit

De tussenstand van dit moment is dat de uitspraak van de Hoge Raad bij de driehoek politiek, ministeries en zzp belangenbehartigers niet tot urgentie heeft geleid. De huidige zzp belangenbehartigers geven aan dat zij zichzelf juist goed gepositioneerd vinden en dat zij een forse bijdrage geleverd hebben aan de positie van zzp’ers op de arbeidsmarkt.

Waar hebben zzp’ers behoefte aan?

• Erken zzp’ers als echte ondernemers. De politiek zal moeten afdwingen dat zelfstandig ondernemerschap net zo zwaar meetelt als ‘inbedding’ bij het beoordelen van arbeidsrelaties. De Belastingdienst moet dit als uitgangspunt opgedragen krijgen;

• Laat ‘inbedding’ achterwege. Het ministerie van SZW heeft hier teveel nadruk op gelegd. Communiceer de regels op zo’n manier dat werken binnen een organisatie niet automatisch betekent dat iemand in loondienst moet;

• Geef opdrachtgevers duidelijkheid. De overheid moet stoppen met het afschrikken van bedrijven heldere regels communiceren over wanneer zzp’ers wel en niet ingehuurd mogen worden.

• Laat zzp’ers meepraten over beleid. De politiek zal af moeten dwingen dat representatieve zzp-belangenbehartigers aan tafel komen. Zorg dat zelfstandigen zelf inspraak hebben in regels die hen direct raken.

Volgens zzp’ers is er met de uitspraak van de Hoge Raad wel degelijk sprake van een keerpunt voor zelfstandigen en is het tijd voor verandering.Eén zzp belangenbehartiger distantieerde zich de afgelopen weken van de koers van andere belangenbehartigers en riep juist op urgente wijze op tot actie.

VZOZ: stop met deze foutieve wijze van handhaven

ZZP vereniging VZOZ zette zich stevig af tegen de houding van de Belastingdienst, het ministerie SZW en de zzp belangenbehartigers. Volgens VZOZ heeft de Hoge Raad bevestigd dat zzp’ers legaal kunnen worden ingehuurd, ondanks een jarenlange campagne van het Ministerie van SZW en de Belastingdienst die het tegenovergestelde beweerde. Zelfstandigen en opdrachtgevers zijn onnodig afgeschrikt met desinformatie over schijnzelfstandigheid. Volgens VZOZ heeft deze campagne geleid tot het opdrogen van opdrachten in de zorg, waardoor professionals het vak verlaten en de zorgkosten stijgen. Dit laatste komt door toenemende afhankelijkheid van uitzend- en detacheringsbureaus. Belangenbehartiging van zzp’ers, zoals SoloPartners en VZN, zouden zich volgens voorzitter René Dongelmans te veel hebben laten inkapselen door ambtenaren en de Sociaal-Economische Raad (SER). Hierdoor komen zij niet effectief op voor zelfstandigen. VZOZ roept op tot een harde koerswijziging en pleit ervoor om de misleidende overheidscommunicatie en het zzp-beleid in de zorg te stoppen.

Wordt vervolgd. Inschrijven op onze nieuwsbrief doe je hier >>