Hoe ervaren zzp’ers de verplichte AOV? We maken de balans op na 1383 reacties. Ons beeld is dat de internetconsultatie over de verplichte AOV laat zien dat met de huidige insteek het draagvlak onder zzp’ers ontbreekt. We kwamen geen positieve reacties tegen.
Verplichte AOV zzp moet zzp’ers beschermen
Onlangs werd de verplichte AOV zzp in concept gepubliceerd. “Een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen moet deze groep beter beschermen bij ziekte”, zo stelde de vorige SZW minister. Zij wil deze groep zelfstandigen niet „aan hun lot overlaten”. Wat biedt de verplichte AOV ZZP jou? In het kort komt het erop neer dat zzp’ers slechts bij 100% arbeidsongeschiktheid en een jaar wachttijd verzekerd zullen zijn voor het minimumloon. De kosten van deze regeling komen maximaal op zo’n € 195 per maand uit. De voorzitter van zelfstandigenkoepel VZN, zag het ,,eerst nog als een soort gedrocht, maar door partijen er meer bij te betrekken is er een hoop verbeterd.” Wij stelden ons de vraag wat zzp’ers er zelf van vinden. Via de reacties op de internetconsultatie wordt dit duidelijk. We namen er 150 voor je door en trokken de rode draad er doorheen. Het overkoepelende beeld is dat de AOV als overbodig, betuttelend en duur gezien wordt.
‘De verplichte AOV als adequate inkomensvoorziening’
Uit de Memorie van toelichting blijkt dat de verplichte AOV “een adequate inkomensvoorziening in het geval van arbeidsongeschiktheid” moet bieden, “concurrentie op arbeidsvoorwaarden” wordt beperkt en “het gebruik van algemene voorzieningen” afneemt. Het beeld vanuit respondenten is dat het huidige concept geen adequate inkomensvoorziening biedt. Meerdere reacties laten zien dat de premie van de verplichte AOV de inkomenspositie bij voorbaat verslechterd of ondernemers de kop kost. De wachttijd is te lang om adequaat te zijn. Ondernemers die onvoldoende omzet behalen kunnen de premie niet betalen en geven aan de kosten niet op klanten te kunnen verhalen. “Als chronisch zieke zzp‘er is mijn omzet te laag om deze premie te betalen” en “bij een lage omzet door bijvoorbeeld corona is de premie niet op te brengen”. Ondernemers die arbeidsongeschikt zijn door medische redenen, geven aan met deze verzekering nog een jaar wachttijd te hebben. Zo’n voorziening helpt dan niet. Het minimumloon wordt ook regelmatig als onvoldoende inkomen gekenmerkt.
‘ZZP’ers moeten beschermd worden’
De beargumentatie vanuit de overheid bestaat er onder meer uit dat de nieuwe verplichte verzekering tot minder financiële risico’s leidt bij ziekte. De vraag is hoeveel zzp’ers last hebben van financiële risico’s. Een groep ondernemers geeft aan geen baat te hebben bij een verplichte AOV, omdat ze zelf een betere regeling georganiseerd hebben. Voorbeelden zoals het Broodfonds, het hebben van eigen vermogen, deelname aan een schenkkring, een particuliere AOV-verzekering, opgebouwde lijfrente en een partner met voldoende inkomen komen voorbij. De verplichte AOV wordt gezien als een extra en overbodige kostenpost. Een aantal ondernemers geven aan bij ziekte gebruik te kunnen maken van een passieve doorlopende geldstroom. Ook zijn er nogal wat zzp’ers die richting hun pensioen gaan op korte termijn, of bij eventuele ziekte met behulp van bedrijfskapitaal te kunnen overbruggen. “Met eigen vermogen is er geen behoefte aan een verplichte AOV” en “met een lijfrenteverzekering zijn zzp‘ers volledig gedekt tegen arbeidsongeschiktheid”. Ook mensen met een baan naast hun zzp-schap zien de bescherming via een verplichte AOV zzp als overbodig. Er zijn veel reacties met een strekking waarbij de maatregel vele kleine zelfstandigen de kop gaat kosten door meer verplichte afdrachten.
‘De verplichte AOV een ‘gelijk speelveld’ met loondienst?
Een belangrijk argument is dat ‘oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden’ moet worden voorkomen. De verplichte AOV zzp moet daarbij helpen door meer kosten te veroorzaken voor ondernemers. ZZP-schap wordt op die manier minder aantrekkelijk en een dienstverband aantrekkelijker. Zo is de aanname. Uit de antwoorden op de internetconsultatie blijkt dat zzp’ers zichzelf voldoende zien bijdragen op andere manieren. “IB-ondernemers betalen gewoon belasting voor de bijstandsvoorziening.” ZZP’ers betalen minder, maar krijgen ook minder – zo is het beeld. “Nee, er is geen gelijk speelveld. Zelfstandige ondernemers vallen namelijk buiten sociale voorzieningen als een uitkering uit de ziektewet en WW-uitkering.” Veel respondenten geven aan daar geen moeite mee te hebben. De vraag is of er niet al sprake is van een gelijk speelveld met sociale voorzieningen. “Ik ben boven de 60 en vind de premie verhoudingsgewijs te hoog om eventueel uiteindelijk een minimumloon te krijgen. Ik kan ook de bijstand in”, zo stelt een respondent. Een verzekering tegen minimumloon bij 100% arbeidsongeschiktheid is vanuit dat perspectief overbodig.
Draagvlak zzp’ers ontbreekt
Veel opmerkingen in de commentaren laten zien dat het draagvlak onder zzp’ers ontbreekt. “Een verplichte verzekering is betutteling” en “hoe gaat het UWV dit organiseren en beoordelen? Denk aan de recente berichten over de WIA-uitkeringen.” Een “verplichte verzekering voor zelfstandige ondernemers past niet bij een ondernemer. Dit tast de autonomie van ondernemers aan.” De regeling wordt gezien als “ontmoedigingsbeleid voor kleine ondernemers” en een “verdienmodel voor de overheid”. De overheid wordt opgeroepen om vooral “niets te doen, dat doen we zelf wel als ondernemer.”
De voorwaarden rondom de verplichte AOV zzp worden fors bekritiseerd. “De premie is veel te hoog voor het verzekerde bedrag” en “met mijn loondienst baan, zou ik me dubbel moeten verzekeren”. “Als je 200 euro per maand kwijt bent aan premie en als je al in aanmerking komt voor een uitkering is een eventuele uitkering van het minimumloon belachelijk laag.” Het verplicht worden om ander werk te accepteren binnen het proces met de UWV wordt eveneens als belemmerend genoemd. Tenslotte is het beeld dat de verzekering vooral duur is: “Met mijn eigen verzekering is de dekking 2.5 keer zo hoog dan uit de verplichte AOV.“
Of het relevant is dat draagvlak onder zzp’ers voor deze regeling ontbreekt, gaan we volgen.
