Grote ggz-instellingen geloven dat zij zelf beter flexibele zorgprofessionals kunnen organiseren dan de bestaande uitzend- en detacheringsbureaus dat doen. Onder de werktitel ‘Van de Zorg, Voor de Zorg’ willen zij een eigen uitzendbureau opzetten. De initiatiefnemers geven aan dat de kwaliteit van uitzendkrachten momenteel onvoldoende gewaarborgd is door uitzendbureaus. Daarnaast zouden de kosten te hoog zijn. Maar is detacheren en uitzenden überhaupt een oplossing voor de problemen in de zorg?
Verwijten aan commerciële uitzend- en detacheringsbureaus
Zorgvisie schrijft dat grote ggz-instellingen bezig zijn met het oprichten van een eigen uitzendbureau. Met dit concept “wordt de zorgkwaliteit beter“, aldus de initiatiefnemers. Waarom gaan zorgorganisaties over tot een eigen bureau?
- ‘Onvoldoende kwaliteitscontrole’. Volgens de initiatiefnemers van het nieuwe ggz-uitzendbureau wordt de kwaliteit van ingehuurde zorgprofessionals onvoldoende bewaakt door de huidige uitzend- en detacheringsbureaus. Zo zouden er geen structurele diplomachecks plaatsvinden en is niet altijd duidelijk of uitzendkrachten up-to-date zijn op vakinhoudelijke bijscholing;
- ‘Hoge kosten’. GGZ-instellingen geven jaarlijks miljoenen uit aan PNIL (personeel niet in loondienst). Volgens de initiatiefnemers betalen ze via commerciële bureaus 40 tot 70 procent meer dan nodig is. Door zelf een uitzendbureau op te zetten, met een btw-vrijstelling en zonder winstmarge, willen zij deze kosten fors terugdringen. Het concept is bedacht door adviesbureau KPMG, dat december vorig jaar aangaf dat zzp’ers die doorgaan als uitzendkracht onbetaalbaar zijn voor zorgorganisaties;
- ‘Geld blijft behouden voor de zorg’. Het argument dat zorggeld niet in de sector blijft, maar naar private investeerders en soms zelfs buitenlandse eigenaren gaat, speelde ook mee met het zzp bemiddelingsconcept FAIR. Bemiddeling en uitzenden door commerciële ondernemingen zou ten koste gaan van de zorg zelf. Vandaar de werknaam ‘Van de Zorg, Voor de Zorg’;
- ‘Gebrek aan regionale samenhang’: Door eigen regie te nemen over flexibele arbeid, willen de GGZ-instellingen de kwaliteit en uitwisseling van personeel binnen hun regio verbeteren. Daarmee is het concept vergelijkbaar met de regionale flexpool Workflow, wat een alternatief op zzp moest worden.
Welke oplossingen heeft een regionaal uitzendconcept nodig?
De afgelopen jaren zijn er vaker pogingen gedaan om via een regionale samenwerking zelf zorgmedewerkers uit te lenen aan zorgorganisaties. Op welke problemen stuit een concept zoals de GGZ organisaties nu hebben in de praktijk?
- De vergewisplicht blijft liggen bij de inlenende zorgorganisatie. De kwaliteitscontrole naar de achtergrond van zorgmedewerkers, ligt altijd bij de (inlenende) zorgorganisatie zelf. Of de inlenende GGZ instellingen de vergewisplicht kunnen delegeren naar een uitzendbureau is nog niet helder;
- Een uitzendconstructie is niet alleen duurder door winstopslag en BTW, maar ook omdat uitzendkrachten en gedetacheerden beter betaald krijgen dan in een regulier dienstverband. Steeds meer zorgmedewerkers maken gebruik van marktwerking, omdat er krapte is op de arbeidsmarkt. Hoe GGZ instellingen concurrentie op arbeidsvoorwaarden tussen hun uitzendkrachten en hun vaste medewerkers gaan voorkomen, wordt niet duidelijk;
- Het BTW vraagstuk tussen zorgorganisaties onderling speelt al jaren. Halverwege vorig jaar werd herhaald dat het uitwisselen van zorgmedewerkers in de regio BTW belast blijft. Hoe het uitzendbureau van de GGZ organisaties wel een BTW vrijstelling denkt te kunnen organiseren, wordt niet aangegeven;
- Bij eerdere concepten bleken de geboden voordelen van een regionale flexpool, uit te pakken als nadelen voor zzp’ers. Dit is de voornaamste reden dat een regionaal arbeidscontract tot op heden niet als oplossing doorgebroken is. Waar GGZ instellingen op baseren dat het dit keer wel zal lukken, blijft onderbelicht;
- Hoeveel regionale samenwerkingen uitgeven aan overhead, is tot op heden niet duidelijk. Of het goedkoper kan wordt beloofd, maar is nog niet aangetoond. Het bewijs dat samenwerkende organisaties het goedkoper kunnen organiseren dan een commercieel bureau, moet nog geleverd worden.
Samenwerkende zorgorganisaties deden vaker grote beloften
In de business case van FAIR uit 2022 die hier te vinden is, viel te lezen dat de werkgevers verwachten dat bemiddeling van zzp’ers € 1,7 miljoen bruto winst op zou gaan leveren op een omzet van € 2,1 miljoen. Het eigen servicebureau voor bemiddeling en administratie moest maar liefst 80% goedkoper werken dan bemiddelaars dat kunnen, zo komt naar voren uit de begroting. Met nog geen 4 fte aan uitvoerende kantoormedewerkers, moest de totale zzp bemiddeling voor de regio Brabant vormgegeven kunnen worden, aldus de werkgevers. Een terugkoppeling over de jaren 2023 en 2024 heeft FAIR via de media nog niet gegeven tot nu toe.
Uitzenden en detacheren past niet bij de behoefte van professionals
Het is de vraag of het opzetten van een nieuw uitzendbureau daadwerkelijk het probleem oplost. In ons eerdere artikel Waarom een regionaal dienstverband, uitzenden en detacheren niet hetzelfde is als zzp bespreken we al waarom uitzenden en detacheren niet altijd de juiste oplossing zijn voor de structurele personeelstekorten in de zorg. Uitzend- en detacheringsconstructies blijven afhankelijk van een ‘werkgever-werknemer’-verhouding, terwijl veel zorgprofessionals juist flexibiliteit zoeken zonder de beperkingen van een dienstverband. Daarnaast blijkt in de praktijk dat zorgmedewerkers zich vaak minder verbonden voelen met de organisatie waarvoor ze tijdelijk werken, wat de continuïteit en kwaliteit van zorg niet altijd ten goede komt. De zorgsector worstelt al langer met de vraag of tijdelijke contracten, uitzenden of detacheren de juiste oplossingen zijn voor structurele personeelstekorten. Lost het nieuwe ggz-uitzendbureau daadwerkelijk het probleem op van een krappe arbeidsmarkt en de behoefte aan continuïteit in de zorg? We blijven het volgen.
