In loondienst werken voor meerdere zorgorganisaties tegelijkertijd zou hét alternatief op zorg zzp zijn, maar regionaal werkgeverschap mislukt. Flexpertise Zorg in de regio Apeldoorn stopt ermee. Het platform dat bedoeld was om uitstroom te verminderen en werken in loondienst voor zorgmedewerkers aantrekkelijker te maken bleek onvoldoende haalbaar. Binding en behoud van zorgprofessionals in loondienst via een samenwerkingsverband tussen zorgorganisaties staat onder druk.
Het alternatief op zzp: regionaal werkgeverschap
Inmiddels wordt er zo’n vijf jaar gesproken over regionaal werkgeverschap als alternatief op flexibel werken als zzp’er in de zorg. Bij regionaal werkgeverschap krijg de zorgmedewerker een arbeidsovereenkomst en kan de professional deze werkzaamheden over meerdere organisaties verspreiden. Regionaal werkgeverschap startte met Workflow in Rotterdam in 2019 en kende gelijksoortige voorbeelden zoals B!NC. In Apeldoorn startten vijf VVT instellingen in april 2024 de regionale flexpool ‘Flexpertise Zorg’. De primaire doelstelling: het verminderen van de uitstroom van zorgmedewerkers door het bieden van een regionale arbeidsovereenkomst. De zorgorganisaties die gecombineerd zo’n 4.000 mensen medewerkers in dienst hebben, hoopten door samen op te trekken zorgprofessionals meer ruimte in het rooster, zeggenschap in het werk en een betere werk- en privébalans te kunnen geven. Daarmee zetten de organisaties, tegelijk met het verminderen van uitstroom, ook in om het werken in de zorg aantrekkelijker te maken.
Diverse ministers van VWS claimden alvast successen
In de vijf jaar dat het regionaal werkgeverschap inmiddels aangekondigd wordt als alternatief op het zzp-schap, zagen we diverse ministers alvast successen claimen.
“Ik ga… regionaal werkgeverschap verder stimuleren. Regionaal werkgeverschap biedt de mogelijkheid aan werknemers om bij meerdere organisaties en op meerdere plekken in de regio te kunnen werken. Op deze wijze kunnen de betrokken werkgevers beter tegemoet komen aan de bestaande onvrede bij hun werknemers en zo de trekkende kracht naar het zzp-schap verminderen. Verder biedt het de mogelijkheid om met de roostering beter in te spelen op de wensen en behoeften van medewerkers in loondienst.” – minister Agema, oktober 2024.
Het probleem is echter dat nog geen enkel initiatief van regionaal werkgeverschap aantoonbaar succes heeft behaald. In het geval van de regio Apeldoorn is het regionaal werkgeverschap mislukt. Flexpertise Zorg stopt ermee.
Werven van zorgpersoneel in de regio: ‘Druppel op een gloeiende plaat’
Het platform Flexpertise Zorg hoopte door de wijze waarop het ingericht was professionele zorgverleners te werven. In ruim een jaar blijken er daadwerkelijk slechts 43 zorgprofessionals voor het platform te kiezen. Als we kijken naar de hoeveelheid zorgverleners die de deelnemende organisaties los van elkaar in loondienst hebben, dan praat je over een werving van 1% op het personeelsbestand. Eén van de zorgbestuurders noemt het ‘slechts een druppel op een gloeiende plaat. Het forse personeelstekort blijft’.
Naast behoud, was een andere doelstelling het in loondienst krijgen van zelfstandige zorgprofessionals. Gaandeweg werd duidelijk dat dit niet zomaar ging lukken. Eén van de zorgorganisaties besloot zich hierdoor al eerder terug te trekken uit de samenwerking. Volgens deze organisatie bleken zzp’ers vooral te zoeken naar flexibiliteit bij het plannen van hun werkweek, in plaats van willen werken bij meerdere organisaties. Het kwam al eerder voor dat een regionaal platform een koerswijziging doet als het gaat om samenwerken met zzp’ers in de zorg.
Regionaal werkgeverschap resulteert in meer overheadkosten
Een ander nadelig effect van het platform was dat het leidde tot meer kosten aan overhead, waaronder kantoorpersoneel. De roosterplanners van het platform werden uit de deelnemende zorgorganisaties gehaald waardoor zij meer werk kregen en dit extra inspanning vergde. Tot op heden was de belofte juist dat samenwerkende organisaties het voordeliger zouden kunnen organiseren dan een commercieel bureau dan kon. Bij Flexpertise Zorg blijkt nu dat regionaal werkgeverschap de overheadkosten kan vergroten.
Behoud van zorgpersoneel in loondienst, maar niet van zzp’ers in de zorg
Zelfstandige zorgprofessionals vormen inmiddels een structureel onderdeel van de arbeidsmarkt in de zorg. Zzp’ers zijn er niet alleen door de omstandigheden binnen loondienstverband, maar ook vanuit de groeiende behoefte aan autonomie, flexibiliteit en een betere afstemming met hun andere werkzaamheden of privésituatie. Voor veel zorgorganisaties zijn zzp’ers een onmisbare flexibele schakel om roosters rond te krijgen en continuïteit van zorg te waarborgen. Het uitsluiten of terugdringen van deze groep zorgprofessionals ondermijnt dan ook de kans van slagen op regionale initiatieven. Tenzij de regionale samenwerking bereid is te kiezen voor zzp bemiddeling.
De basis: sluit geen werkvormen uit
Regionale samenwerking tussen zorgorganisaties leidt niet vanzelf tot behoud van zorgpersoneel. Dat laat het opheffenvan Flexpertise Zorg hier zien. Wil je duurzame oplossingen voor behoud van zorgpersoneel? Zorg er dan voor dat iedere zorgprofessional en iedere werkvorm een plek krijgt binnen een samenwerking. Dus ook de groep zelfstandige zorgprofessionals. Want waar het ene regionale initiatief vastloopt door de focus op loondienst, zien we op andere plaatsen juiste succesvolle voorbeelden van samenwerkingen met zorgverleners in loondienstverband en zzp. Kijk bijvoorbeeld naar regionaal platform FAIR Brabant waar zorgorganisaties en zelfstandigen samenwerken om de roosters te vullen en het werkplezier te vergroten. Een initiatief waar zzp bemiddeling in de regio succesvol verloopt. Het uitgangspunt zou niet moeten zijn om zelfstandigen terug te dringen naar loondienst, maar om juist samen te zoeken naar een flexibele, duurzame en toekomstbestendige constructie met verschillende werkvormen. Daarmee ontstaat er meer samenwerking tussen zorgprofessionals en zorgorganisaties.
Het succes ligt dus niet in het uitsluiten van bepaalde groepen zorgprofessionals, maar in het erkennen van diversiteit en flexibiliteit in de huidige arbeidsmarkt. Alleen door samen te werken met alle zorgprofessionals kan er in de zorg gebouwd worden aan behoud en duurzaamheid.
