Zorgorganisaties handelen nog steeds alsof zzp-inhuur juridisch niet meer mogelijk is. Geholpen door een aantal experts die risico’s vertalen naar een praktisch advies om te stoppen, zien zij onnodig af van zzp inhuur. Dit besluit dient de behoeften van zorgbestuurders aan zekerheid en risicobeperking. Het gevolg landt op de werkvloer: minder flexibiliteit, minder capaciteit en druk op de zorg.
Haaglanden Medisch Centrum (HMC) ziet op voorhand af van zzp inhuur
Zorgvisie schrijft over het Haaglanden Medisch Centrum (HMC) dat stelt te “moeten stoppen” met zzp inhuur. Een rapport met de beoordeling van de arbeidsrelaties met zzp’ers zegt echter iets anders. De toets met AI geeft aan dat zzp’ers waarschijnlijk buiten dienstverband werken bij de opdrachtgever. De zzp’ers die op de operatiekamers werken laten zien dat hun inzet binnen wettelijke kaders goed mogelijk is. Toch krijgen zij te horen dat ze moeten vertrekken, onder het mom van het “niet mogen” inhuren van zzp’ers. Waarom? Volgens “signalen van experts” is er “waarschijnlijk sprake van schijnzelfstandigheid”, aldus het ziekenhuis.
Het gevolg? De zzp-stop doet onnodig operatiekamers sluiten, want vervanging is niet beschikbaar. Minder personele capaciteit, betekent minder operaties, betekent minder zorg en langere wachtlijsten.
Experts leveren ongenuanceerde zekerheid: ‘voorkom zzp inhuur’
Voor zorgorganisaties die worstelen met de onduidelijke wetgeving en toenemende handhaving, is er een simpele oplossing te koop. Huur een passende expert in en je krijgt een helder advies: ‘voorkom zzp-inhuur‘. Want zonder zzp’ers, heb je ook geen risico’s op schijnzelfstandigheid, naheffingen of discussies met de Belastingdienst.
De afgelopen jaren is de juridische nuance door de Belastingdienst, het ministerie van Sociale Zaken en een aantal experts teruggebracht tot iets simpels. In gesprekken, presentaties en podcasts klonk het verhaal dat “veel situaties eigenlijk al duidelijk zijn” en dat langdurige inzet, werken binnen een team of meedraaien in roosters al snel “moeilijk uitlegbaar” wordt als zelfstandige.
De impliciete boodschap richting zorgorganisaties was helder: zzp inhuur kan niet meer. Geen juridische analyse per geval zoals het hoort, maar zzp’ers op één hoop gooien en ‘vermijden’, ‘afbouwen’ en ‘stoppen’ adviseren. Al een aantal jaar hebben enkele experts de risico’s voortdurend doorvertaald naar dezelfde eindconclusie. Niet “dit kan onder de juiste voorwaarden”, maar “dit kan eigenlijk niet”. Op die manier werd risicobeheersing beleid, met directe gevolgen voor capaciteit en continuïteit van zorg. Maar juist daar hadden die experts dan weer geen mening over, want “het is niet aan hen” om iets te vinden van onderbezetting in de zorg.
Zorgbestuurders hebben behoefte aan ongenuanceerd zekerheid
Zorgbestuurders betalen voor advies om een oplossing aan te reiken, zodat ze onder een genuanceerde werkelijkheid uit kunnen. Wat er bij het Haaglanden Medisch Centrum gebeurt, staat niet op zichzelf. Het volgt een patroon dat breder zichtbaar is binnen de zorg. Zorgorganisaties doen nog steeds alsof zzp-inhuur simpelweg niet meer mogelijk is, terwijl dat standpunt onbewezen is. Tegelijkertijd is er onder een aantal zorgbestuurders een cultuur ontstaan waarin ‘nul zzp’ als juiste koers wordt gezien. Niet omdat het juridisch noodzakelijk is, maar omdat het bestuurlijk veilig voelt. Wat juridisch genuanceerd ligt, wordt op voorhand afgedaan als onacceptabel risico.
De behoefte lijkt te liggen in het voorkomen van onveiligheid en gedoe. Bij die behoefte wint een zwart-wit advies van iemand waar je naar kan verwijzen het altijd van een genuanceerde juridische afweging. Niet omdat het inhoudelijk klopt, maar omdat je daarmee voorkomt dat je risico’s loopt als bestuurder. Het gaat daarmee dus niet over doen wat nodig is voor de personele bezetting binnen de organisatie, maar over het voorkomen van het risico binnen jouw eigen functie.
Het Haaglanden Medisch Centrum baseert zijn beleid op signalen van experts die spreken over een ‘hoog risico’ op schijnzelfstandigheid. Dat frame wordt in de praktijk vertaald naar het stoppen met zzp-inhuur. Volgens betrokken zzp’ers leidt dat tot het sluiten van operatiekamers, terwijl het ziekenhuis dat niet wil bevestigen.
De mogelijkheden voor zzp inhuur zijn er, maar worden genegeerd
De ruimte om met zzp’ers in de zorg te werken is er al lang. Rechtspraak laat zien dat werken buiten dienstverband óók binnen een zorginstelling goed mogelijk is. Daarnaast heeft de zorgsector zelf de mogelijkheden bij zorgbestuurders aangereikt. Met het Fiscaal Kompas is een kader ontwikkeld om binnen de wet te kunnen blijven werken met zzp’ers, door de feitelijke werkwijze te toetsen aan de relevante criteria.
Met de boodschap dat zo’n kader “niet zou werken” en “naar de shredder“ kon, werd niet alleen een instrument terzijde geschoven. De boodschap werd dat de beschikbare ruimte die er wel blijkt te zijn, niet benut zou moeten worden. De vraag werd daarmee welke expert wel en welke niet verantwoordelijkheid neemt in het debat over de zorgsector.
Het versimpelen van de nuance kwam met een hoge prijs voor vaste medewerkers, zzp’ers en de patiënt in het ziekenhuis. Want uiteindelijk sluiten zorgorganisaties hun capaciteit óf nam de druk op het vaste personeel toe. Zorgbestuurders kiezen nog steeds voor eigen veiligheid, in plaats van zorg voor cliënten en medewerkers.
