Soms vertellen artikelen een halve waarheid als hele waarheid en lijken daarmee overtuigend voor de lezer. Zeker bij een complex onderwerp als handhaving schijnzelfstandigheid speelt dit probleem op. Dit kan ertoe leiden dat zzp’ers en opdrachtgevers slecht geïnformeerde beslissingen maken.
‘Handhaving schijnzelfstandigheid maakt zzp onmogelijk’
Het thema schijnzelfstandigheid wordt wel vaker selectief onder de aandacht gebracht, maar twee artikelen vielen op de afgelopen weken. Een artikel van LINDA vertelt dat zzp verpleegkundige Kadér Yilmaz ‘noodgedwongen moet stoppen als zzp’er’, omdat ‘zij wordt gezien als schijnzelfstandige’. “Omdat ik hetzelfde werk doe, in hetzelfde uniform, als collega’s in loondienst”. Haar vervolgstap? Werken voor een detacheringsbureau. Een opinie stuk van een fiscaal advocaat op de website van een intermediair beschrijft dat hij “denkt dat het overgrote deel van de zzp’ers in de sector zorg en welzijn … eigenlijk als schijnzelfstandig in de zorg werken.” De logische vervolgstap voor zorgorganisaties? Stoppen met zzp’ers en kiezen voor een detacheringsbureau. Beide artikelen vertellen een halve waarheid als hele waarheid en lijken daarmee overtuigend voor de lezer. Dit kan ertoe leiden dat zzp’ers en opdrachtgevers slecht geïnformeerde beslissingen maken.
De halve waarheid als strategie
Het onderwerp van schijnzelfstandigheid is complex. Dat biedt de mogelijkheid om slechts een deel van het verhaal als compleet verhaal te vertellen. Het is inmiddels duidelijk dat vooral het zaaien van onzekerheid en angst helpt om zzp’ers in een dienstverband te krijgen. De feiten liggen anders, maar doen er vaak niet toe. Welke andere helft van de waarheid wordt genegeerd in beide artikelen?
- Kadér Yilmaz geeft aan dat zij schijnzelfstandig is omdat zij hetzelfde werk doet. Hetzelfde werk doen, staat niet gelijk aan schijnzelfstandig zijn. Álle feiten en omstandigheden doen ertoe en niet alleen de mate waarin het werk lijkt op dat van iemand in loondienst. Zo zijn er in de beveiligingsbranche voorbeelden waarbij zij-aan-zij werk en ‘kernactiviteiten’ prima te combineren zijn met zelfstandig ondernemerschap;
- Het artikel van LINDA suggereert dat een zzp’er opeens schijnzelfstandig blijkt te zijn. Een zzp’er wordt niet in één keer gezien als ‘schijnzelfstandige’. De Belastingdienst kan bij een opdrachtgever vaststellen dat een opdracht in verkapt dienstverband is uitgevoerd. Daarmee wordt de zzp’er niet ‘gezien als schijnzelfstandige’, maar was er bij die ene opdracht sprake van schijnzelfstandigheid;
- Het interview met Kadér suggereert dat het vanaf 2025 noodzakelijk is om te kiezen voor een dienstverband. De handhaving schijnzelfstandigheid veroorzaakt geen noodzaak om over te stappen naar loondienst. De wetgeving verandert niet. ZZP’ers kunnen blijven ondernemen. De handhaving wordt niet strenger. Lees deze 6 misvattingen. Het kan zijn dat een zorgprofessional een eigen afweging maakt, maar dat is geen ‘noodzaak’ voor de groep;
- Intermediairs hopen dat een uitzendconstructie de nieuwe vorm van dienstverband wordt voor zzp’ers. Detachering is geen duurzaam alternatief voor zorgorganisaties. KPMG rekende uit dat zzp’ers die doorgaan als uitzendkracht onbetaalbaar zijn voor zorgorganisaties. Dit soort informatie wordt logischerwijs niet aangehaald door uitzendbureaus en detacheerders, maar speelt wel mee in de discussie over schijnzelfstandigheid in de zorg;
- De suggestie vanuit de fiscaal advocaat is dat zorgorganisaties geen mogelijkheden hebben voor zzp inhuur. Het Fiscaal Kompas ZZP Zorg gaat niet “door de shredder” en heeft de toekomst. Landelijke koepels van werkgevers gaan door met zzp inhuur in 2025, omdat zij onmisbaar en noodzakelijk zijn. Het “overgrote deel” van de 1000 grootste zorgorganisaties van ons land baseert zich op het Fiscaal Kompas, de handreiking voor gestructureerde inhuur van zzp’ers.
De halve waarheid onder het mom van schijnzelfstandigheid
Het weglaten van belangrijke feiten, het vertellen van halve waarheden en het kleineren van constructieve mogelijkheden, zijn pogingen om zzp inhuur te voorkomen. Artikelen zoals hierboven bieden onvolledige informatie en doen suggestieve aannames. Voor zzp’ers in de zorg en opdrachtgevers is het cruciaal om onderscheid te maken tussen feiten en framing. Bedenk dat uitzenden en detacheren van zorgmedewerkers veel meer geld oplevert dan het bemiddelen van zzp’ers. Daar ligt dus een commercieel belang. Een vast dienstverband lijkt zorgorganisaties veel goedkoper dan het inhuren van zzp’ers, vandaar dat (regionale) zorgorganisaties blijven hopen op een terugkeer. Dat Berenschot al heeft bewezen dat zzp’ers niet zomaar duurder zijn dan vaste krachten doet er niet toe. Het is maar net wat je gelooft, waar je van bent en met wie je je omringt.
